ارز دیجیتال اتریوم

اتریوم (Ethereum) با نماد اختصاری ETH، یک ارز دیجیتال و پلتفرم بلاک‌چینی غیرمتمرکز است که انقلابی بزرگ در دنیای فناوری‌های مالی و دیجیتال رقم زده است. با معرفی اتریوم، مفهوم قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) برای نخستین‌بار به‌صورت گسترده وارد صنعت بلاک‌چین شد؛ امکانی که مسیر را برای ساخت و توسعه طیف وسیعی از اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) هموار کرد.

اتریوم آمده است تا همه‌چیز را دگرگون و «غیرمتمرکز» کند. آینده‌ای را تصور کنید که در آن، انسان‌ها بدون نیاز به اعتماد به نهادها و واسطه‌های متمرکز، به خدمات مالی و حتی خدماتی فراتر از امور مالی دسترسی دارند.

در این آینده، شبکه‌هایی وجود دارند که تحت کنترل کاربران خود هستند، هیچ‌گاه خاموش نمی‌شوند و کسی توانایی دخالت یا دست‌کاری در عملکرد آن‌ها را ندارد. این چشم‌انداز، همان دنیایی است که اتریوم برای تحقق آن پا به میدان گذاشته است.

در این مقاله، با نگاهی جامع و دقیق، برای همیشه همه چیز درباره اتریوم را بررسی خواهیم کرد.

اتریوم چیست و چرا مهم است؟

اتریوم، یکی از نوآورانه‌ترین پروژه‌های دنیای دیجیتال است که در سال 2015 توسط ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) راه‌اندازی شد. برخلاف تصور رایج، اتریوم تنها یک ارز دیجیتال نیست، بلکه بستری قدرتمند برای ساخت و اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز به‌شمار می‌رود.

این پلتفرم با معرفی مفهوم قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)، انقلابی در نحوه تعاملات دیجیتال و اعتمادسازی ایجاد کرد؛ به‌طوری که اجرای خودکار کدها بدون نیاز به واسطه‌ ممکن شد.

دروازه‌ای به سوی دنیای غیرمتمرکز

اتریوم باعث شد برنامه‌نویسان بتوانند اپلیکیشن‌هایی موسوم به dApp (برنامه‌های غیرمتمرکز) روی بلاک‌چین پیاده‌سازی کنند؛ اپ‌هایی که به‌صورت مستقل و بدون کنترل نهاد مرکزی کار می‌کنند. امروزه هزاران قرارداد هوشمند روی شبکه اتریوم فعال‌اند، و از بین آن‌ها می‌توان به صرافی غیرمتمرکز «یونی‌سواپ» (Uniswap) اشاره کرد که بدون نیاز به بانک یا واسطه، امکان تبادل دارایی‌های دیجیتال را فراهم می‌کند.

کاربردها و اهداف اصلی اتریوم

اتریوم با هدف ایجاد یک زیربنای مالی و دیجیتال آزاد و باز طراحی شده است. سه کارکرد اصلی این شبکه عبارت‌اند از: فراهم‌کردن پول دیجیتال غیرمتمرکز، تسهیل پرداخت‌های بین‌المللی بدون واسطه، و ساخت برنامه‌های کاربردی غیرمتمرکز. در این سیستم، کاربران می‌توانند بدون اعتماد به واسطه‌های سنتی، مستقیماً با یکدیگر تعامل کنند و این امر به شکل‌گیری اقتصادی شفاف و مستقل کمک می‌کند.

نقشی کلیدی در توسعه فناوری‌های نوظهور

ظهور و گسترش بسیاری از فناوری‌های جدید نظیر توکن‌های غیرمثلی (NFT) و جهان‌های مجازی متاورس، مستقیماً به رشد و پیشرفت اتریوم گره خورده است. پیش از اتریوم، چنین مفاهیمی یا وجود نداشتند یا در مرحله‌ای ابتدایی باقی مانده بودند. اما با فراهم‌شدن زیرساخت‌های مناسب در اتریوم، این فناوری‌ها جان گرفتند و به جریان اصلی دنیای دیجیتال وارد شدند.

بیشتر بخوانید: ایجاد NFT و چگونگی خرید و فروش آن

یک گام به‌سوی آینده با اثبات سهام

اتریوم با مهاجرت از الگوریتم سنتی «اثبات کار» (Proof of Work) به مکانیزم نوین «اثبات سهام» (Proof of Stake)، گامی بزرگ به سوی آینده‌ای سبزتر و کارآمدتر برداشت. این تغییر نه‌تنها مصرف انرژی را به‌شدت کاهش داد، بلکه سرعت پردازش تراکنش‌ها را بالا برد و هزینه‌ها را نیز به‌طور چشم‌گیری کاهش داد.

اتریوم آمده است تا نه‌فقط نقش پول، بلکه نقش زیرساخت‌های اعتماد، قرارداد، همکاری، بازی و حتی هنر را بازتعریف کند. آینده‌ای را تصور کنید که مردم بدون نیاز به بانک‌ها، شرکت‌ها و نهادهای متمرکز، کنترل کامل داده‌ها و دارایی‌های دیجیتال خود را در دست دارند—آینده‌ای که اتریوم قصد دارد آن را به واقعیت تبدیل کند.

اتر (ETH) چیست و چه نقشی در شبکه اتریوم دارد؟

اتر (ETH) ارز دیجیتال بومی شبکه اتریوم است و نقش کلیدی در عملکرد این پلتفرم ایفا می‌کند. اتر، چیزی فراتر از یک ابزار سرمایه‌گذاری‌ست؛ این رمز‌ارز در واقع به‌عنوان سوخت شبکه عمل می‌کند و اجرای هرگونه تراکنش یا قرارداد هوشمند در اتریوم به آن وابسته است.

هر زمان که کاربری بخواهد با یکی از برنامه‌های غیرمتمرکز تعامل کند یا تراکنشی را روی این شبکه انجام دهد، باید کارمزدی تحت عنوان «گس» (Gas) پرداخت کند که تنها با واحد اتر قابل پرداخت است. این کارمزدها به تأییدکنندگان شبکه، یا همان اعتبارسنج‌ها، تعلق می‌گیرد که امنیت و پایداری اتریوم را تضمین می‌کنند.

برخلاف بیت‌کوین که سقف عرضه مشخص و ثابتی دارد (21 میلیون واحد)، تعداد کل اترها نامحدود است. با این حال، نرخ تولید اتر کنترل‌شده است و به‌طور میانگین نرخ تورم سالانه آن حدود 4 درصد باقی می‌ماند. نکته مهم اینجاست که پس از مهاجرت اتریوم به الگوریتم اثبات سهام (Proof of Stake)، بخشی از کارمزدهای پرداخت‌شده به‌صورت خودکار از چرخه خارج می‌شوند (اصطلاحاً سوزانده می‌شوند).

این فرآیند به کاهش تدریجی عرضه اتر و ایجاد کمیابی ساختاری در این دارایی کمک می‌کند—ویژگی‌ای که می‌تواند در بلندمدت بر ارزش آن اثرگذار باشد.

از سوخت شبکه تا دارایی سرمایه‌گذاری

اتر نه‌تنها ابزار تعامل با اتریوم است، بلکه به یکی از محبوب‌ترین دارایی‌های دیجیتال برای سرمایه‌گذاری نیز تبدیل شده است. در سال 2014، اتر با قیمت اولیه حدود 0.3 دلار عرضه شد؛ اما طی سال‌های بعد، به‌واسطه رشد چشم‌گیر استفاده از شبکه اتریوم، بهای آن جهش بی‌سابقه‌ای را تجربه کرد. امروزه از اتر به‌عنوان ستون فقرات اکوسیستم‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi)، توکن‌های غیرمثلی (NFT) و بسیاری دیگر از نوآوری‌های بلاک‌چینی استفاده می‌شود.

در نهایت، اتر نه فقط یک ارز دیجیتال است، بلکه نقشی بنیادین در چشم‌انداز آینده اینترنت غیرمتمرکز ایفا می‌کند—جایی که کاربران، کنترل کامل بر داده‌ها، دارایی‌ها و تعاملات خود دارند.

نگاهی به تاریخچه اتریوم: از ایده تا انقلابی جهانی

اتریوم در سال 2013 به شکل یک مقاله معرفی یا وایت‌پیپر توسط جوانی نابغه به‌نام ویتالیک بوترین منتشر شد؛ کسی که با الهام از بیت‌کوین، ایده جاه‌طلبانه‌تری را مطرح کرد: «غیرمتمرکزسازی همه‌چیز». بوترین که اصالتاً روسی-کانادایی است، معتقد بود بلاک‌چین می‌تواند فراتر از انتقال پول عمل کند و به بستر اجرای قراردادهای خودکار و برنامه‌های کاربردی بدون واسطه تبدیل شود.

این ایده در نهایت در سال 2015 به واقعیت تبدیل شد و شبکه اتریوم رسماً آغاز به‌کار کرد. ویتالیک بوترین در این مسیر تنها نبود. افرادی مانند گوین وود (طراح زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی)، میهای الیسی، آنتونی دی لوریو و چارلز هاسکینسون نیز از جمله هم‌بنیان‌گذاران کلیدی این پروژه بودند که هرکدام بعدها مسیرهای مهمی را در دنیای بلاک‌چین طی کردند.

عرضه اولیه (ICO): آغازی برای موجی جهانی

در تاریخ 22 جولای 2014، تیم اتریوم یک عرضه اولیه سکه (ICO) برگزار کرد که طی آن بیش از 60 میلیون واحد اتر (ETH) به قیمت متوسط حدود 0.31 دلار به فروش رفت. این ICO به مدت 41 روز ادامه داشت و با استقبال گسترده‌ای مواجه شد. تنها یک سال پس از این عرضه، شبکه اتریوم به‌طور رسمی راه‌اندازی شد—و اگر کسی در آن زمان اتر خریده بود، در ادامه سودی چند هزار درصدی را تجربه می‌کرد.

این عرضه اولیه، نه‌تنها بودجه لازم برای توسعه اتریوم را تأمین کرد، بلکه الگویی برای سایر پروژه‌ها شد تا از طریق ICOها سرمایه جذب کنند. می‌توان گفت اتریوم با موفقیت خود، مسیر جذب سرمایه در دنیای رمزارزها را برای همیشه دگرگون کرد.

حادثه DAO و شکاف تاریخی در شبکه

در سال 2016، پروژه‌ای به نام The DAO که روی بستر اتریوم طراحی شده بود، هدف حمله‌ای بزرگ قرار گرفت. نقصی امنیتی در قرارداد هوشمند این پروژه باعث شد میلیون‌ها دلار از سرمایه کاربران به سرقت برود. این اتفاق یکی از جنجالی‌ترین رویدادهای تاریخ بلاک‌چین بود که جامعه اتریوم را با یک دو‌راهی مهم مواجه کرد.

در نهایت، تصمیم بر آن شد که برای بازگرداندن دارایی‌های از دست‌رفته، یک هاردفورک انجام شود. نتیجه این تصمیم، ایجاد دو زنجیره مستقل بود: زنجیره اصلی که با نام اتریوم کلاسیک (ETC) شناخته می‌شود و زنجیره جدید که همان اتریوم فعلی با نماد ETH است. این اتفاق، اگرچه بحث‌برانگیز بود، اما وفاداری جامعه به امنیت و اعتماد کاربران را نشان داد.

اتریوم 2.0: تکامل در مسیر مقیاس‌پذیری

در سال‌های بعد، اتریوم با مشکل مقیاس‌پذیری و هزینه‌های بالای تراکنش مواجه شد. پاسخ به این چالش، نسخه ارتقایافته‌ای به نام اتریوم 2.0 یا همان Ethereum 2 بود. این نسخه شامل تغییر بزرگ در مکانیزم اجماع شبکه بود؛ یعنی جایگزینی مدل قدیمی اثبات کار (Proof of Work) با مدل جدید اثبات سهام (Proof of Stake).

با این تحول، شبکه اتریوم توانست مصرف انرژی خود را به‌شدت کاهش دهد، امنیت خود را افزایش دهد و مسیر را برای اجرای سریع‌تر و ارزان‌تر قراردادهای هوشمند هموار سازد. به‌علاوه، این ارتقا زمینه‌ساز توسعه راهکارهایی مانند شاردینگ و لایه دوم شد که اتریوم را برای پذیرش انبوه کاربران آماده‌تر کرده‌اند.

تاریخچه قیمت اتر و دلیل ارزشمندی آن

چرا اتریوم ارزش دارد؟

اتر (ETH) سوخت اصلی شبکه اتریوم است و به عنوان وسیله‌ای برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها و فعالیت‌ها روی بلاک چین استفاده می‌شود. اعتبارسنج‌ها یا سهام‌گذارهای شبکه نیز پاداش خود را به شکل اتر دریافت می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود اتر به نوعی مانند «بنزین» برای شبکه عمل کند و بدین ترتیب ارزشمند باشد.

هرچه شبکه اتریوم قدرتمندتر شود و اعتماد کاربران به آن بیشتر گردد، به صورت تئوری ارزش اتر نیز افزایش پیدا می‌کند. برعکس، اگر شبکه نتواند اهداف خود را طبق نقشه راه اجرایی کند یا با مشکلات فنی و مقررات محدودکننده مواجه شود، قیمت اتر احتمالاً کاهش خواهد یافت. البته علاوه بر عملکرد فنی شبکه، روند کلی بازار ارزهای دیجیتال و رویدادهای جهانی و قانونی نیز روی قیمت تأثیرگذارند.

اولین قیمت معامله اتر

اولین بار اتر در سال 2014 و طی کمپین جذب سرمایه بنیاد اتریوم پیش‌فروش شد. در این مرحله حدود 7 میلیون واحد اتر با قیمت تقریباً 0.3 دلار برای هر واحد عرضه گردید. اگر قیمت اتر در اوج خود به حدود 1200 دلار برسد، سرمایه‌گذاران اولیه که همچنان دارایی خود را نگه داشته‌اند، سودی معادل حدود 400,000 درصد را تجربه کرده‌اند که نشان‌دهنده رشد چشمگیر این ارز دیجیتال است.

بنیان‌گذاران و توسعه‌دهندگان اتریوم

اتریوم نتیجه تلاش گروهی از متخصصان و نوآوران حوزه بلاک‌چین است، اما ایده اصلی آن در سال 2013 توسط ویتالیک بوترین، برنامه‌نویس جوان روسی-کانادایی، مطرح شد. بوترین که تنها 19 سال داشت، پس از آشنایی با بیت کوین، متوجه محدودیت‌های آن شد و خواست پلتفرمی بسازد که نه فقط به عنوان ارز دیجیتال بلکه به عنوان بستری برای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز عمل کند.

در کنار بوترین، گوین وود نقش بسیار مهمی در توسعه فنی اتریوم ایفا کرد و زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی (Solidity) را طراحی کرد که امکان نوشتن قراردادهای هوشمند را فراهم می‌کرد. همچنین، چارلز هاسکینسون (که بعدها بنیان‌گذار کاردانو شد)، آنتونی دی لوریو و میهای الیسی از دیگر اعضای کلیدی تیم اولیه اتریوم بودند که به شکل‌گیری و پیشبرد پروژه کمک کردند.

امروزه توسعه اتریوم تحت نظارت بنیاد اتریوم و جامعه بزرگی از توسعه‌دهندگان مستقل و فعال انجام می‌شود. ویتالیک بوترین همچنان به عنوان چهره شاخص و مشاور اصلی پروژه حضور دارد، اما تصمیم‌گیری‌ها به شکل غیرمتمرکز و با مشارکت گسترده اعضای جامعه اتریوم صورت می‌گیرد. این ساختار غیرمتمرکز و مشارکتی، اتریوم را به یکی از پیشروترین و نوآورانه‌ترین پروژه‌های بلاک‌چین تبدیل کرده است که به سرعت و با انعطاف‌پذیری بالا به سمت آینده حرکت می‌کند.

اتریوم چگونه کار می‌کند؟

اتریوم یک شبکه بلاک‌چینی است که بر پایه قراردادهای هوشمند ساخته شده و از مکانیزم اجماع اثبات سهام (Proof of Stake یا PoS) استفاده می‌کند. در این شبکه، تمام عملکردها و تراکنش‌ها توسط کدهای برنامه‌نویسی کنترل می‌شوند؛ به این معنی که هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را سانسور یا دستکاری کند، مگر اینکه اکثریت شرکت‌کنندگان شبکه موافقت خود را اعلام کنند. به بیان ساده‌تر، اتریوم یک سیستم کاملاً غیرمتمرکز است که برای تغییر یا توقف آن، باید اکثر کاربران در این تصمیم شریک باشند.

اگرچه ممکن است تصور کنیم کار با چنین فناوری پیشرفته‌ای نیاز به دانش عمیق فنی دارد، اما در واقع برای استفاده روزمره، کافی است فقط یک گوشی هوشمند یا کامپیوتر داشته باشید و چند نرم‌افزار ساده نصب کنید یا در چند سایت ثبت‌نام کنید. درست مثل استفاده از اینترنت که نیاز به دانستن جزئیات زیرساخت‌های شبکه ندارد.

قرارداد هوشمند؛ قلب تپنده اتریوم

یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های اتریوم، «قرارداد هوشمند» است. قرارداد هوشمند در واقع یک برنامه کامپیوتری است که روی بلاک‌چین اجرا می‌شود و به صورت خودکار، وقتی شرایط مشخصی برآورده شد، دستورهای تعریف‌شده را اجرا می‌کند. این کدها هیچ‌گاه قابل تغییر یا توقف توسط افراد نیستند و دقیقاً مطابق با آنچه برنامه‌نویس نوشته اجرا می‌شوند.

برای درک بهتر، کافی است قراردادهای عادی را در نظر بگیریم؛ در قراردادهای سنتی، برای اجرای مفاد قرارداد به اعتماد به طرف مقابل یا نهادهای واسطه نیاز داریم. اما در قرارداد هوشمند، این اعتماد جای خود را به کدهای کامپیوتری داده‌اند که بدون دخالت واسطه و حتی برنامه‌نویس، اجرا را تضمین می‌کنند.

این ویژگی قراردادهای هوشمند باعث شده برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps) ساخته شوند که می‌توانند بدون واسطه و بدون توقف، به فعالیت ادامه دهند.

بلاک‌چین اتریوم؛ دفتر کل عمومی و غیرقابل تغییر

بلاک‌چین اتریوم، مشابه بیت‌کوین، یک دفتر کل دیجیتال است که تمام تراکنش‌ها و اتفاقات روی شبکه را به صورت زنجیره‌ای و دائمی ثبت می‌کند. فرض کنید این دفتر کل، یک نسخه از تمام سوابق تراکنش‌هاست که در اختیار هزاران کامپیوتر (یا نود) در سراسر جهان قرار دارد.

• عمومی بودن: هر کسی می‌تواند به شبکه متصل شود و یک نسخه کامل از بلاک‌چین را دریافت کند.
• شفافیت: تمام تراکنش‌ها برای همه قابل مشاهده و بررسی است، البته بدون افشای هویت واقعی افراد؛ یعنی موجودی هر آدرس کیف پول قابل پیگیری است.
• توزیع‌شدگی: با وجود هزاران نسخه از دفتر کل در دنیا، بلاک‌چین اتریوم هیچ نقطه شکست واحد ندارد و حذف اطلاعات از یک کامپیوتر تاثیری روی کل شبکه ندارد.
• مقاومت در برابر سانسور: به دلیل ساختار زنجیروار بلاک‌ها، تغییر هر داده‌ای باعث نامعتبر شدن کل زنجیره می‌شود و همین موضوع امنیت و بی‌اعتمادی در برابر دستکاری را تضمین می‌کند.

کارمزد شبکه؛ مفهوم گس (Gas)

در اتریوم، برای انجام هر تراکنش یا اجرای هر قرارداد هوشمند، باید هزینه‌ای تحت عنوان «گس» پرداخت شود. این هزینه صرف تامین انرژی و پردازش در شبکه می‌شود. گس به واحدی به نام Gwei اندازه‌گیری می‌شود که هر اتر برابر با 1 میلیارد Gwei است.

مقدار گس لازم برای هر تراکنش بستگی به پیچیدگی آن و میزان شلوغی شبکه دارد. به همین دلیل، در زمان‌های پر ترافیک، هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند. گس همچنین مانع اجرای کدهای ناکارآمد یا حملات مخرب می‌شود، چون هر دستورالعمل در شبکه هزینه‌ای به همراه دارد.

ماشین مجازی اتریوم (EVM)؛ موتور اجرای قراردادها

ماشین مجازی اتریوم یا EVM، یک کامپیوتر مجازی توزیع‌شده است که در همه نودهای شبکه اجرا می‌شود و مسئول اجرای قراردادهای هوشمند است. این ماشین کدهای نوشته‌شده در زبان برنامه‌نویسی مثل Solidity را به کدهای قابل فهم برای شبکه تبدیل می‌کند و تضمین می‌کند که همه قراردادها در هر نقطه‌ای از شبکه یکسان و به درستی اجرا شوند.

EVM علاوه بر تضمین امنیت و جلوگیری از حملات، هزینه اجرای هر دستور را نیز با واحد گس محاسبه می‌کند تا از سوءاستفاده جلوگیری شود.

جالب است بدانید بسیاری از بلاک‌چین‌های دیگر مانند بایننس اسمارت چین، پالیگان و آوالانچ برای سازگاری با اتریوم، نسخه‌هایی از EVM را به کار می‌گیرند تا توسعه‌دهندگان بتوانند برنامه‌های خود را به راحتی بین این شبکه‌ها جابه‌جا کنند.

استخراج اتریوم و پروتکل‌های اجماع: اثبات کار در مقابل اثبات سهام

در روزهای ابتدایی شبکه اتریوم، تا پیش از سال 2022، اتر مانند بیت‌کوین با روش استخراج یا ماینینگ تولید می‌شد. این یعنی افرادی که می‌خواستند در تأیید و ثبت تراکنش‌ها نقش داشته باشند، باید کامپیوترهایی با قدرت پردازش بالا و مصرف برق زیاد را برای حل مسائل پیچیده ریاضی به شبکه اختصاص می‌دادند.

این فرآیند که به آن الگوریتم اثبات کار (Proof of Work) گفته می‌شود، باعث می‌شد امنیت شبکه حفظ شود و تراکنش‌ها به درستی ثبت شوند. در مقابل این تلاش‌ها، استخراج‌کنندگان با واحدهای جدید اتر پاداش می‌گرفتند.

اما این روش یک ایراد مهم داشت: مصرف بسیار زیاد انرژی و هزینه‌های بالای سخت‌افزاری. به همین دلیل و برای رفع مشکلات مقیاس‌پذیری (سرعت و هزینه تراکنش‌ها) و کاهش اثرات زیست‌محیطی، تیم توسعه‌دهنده اتریوم تصمیم گرفت گامی بزرگ بردارد.

مهاجرت به اثبات سهام: اتریوم 2.0

در سپتامبر 2022 (شهریور 1401)، با اجرای پروژه بزرگ اتریوم 2.0، شبکه اتریوم رسماً الگوریتم اجماع خود را از اثبات کار به الگوریتم اثبات سهام (Proof of Stake) تغییر داد. این تحول باعث شد استخراج اتریوم به صورت سنتی و مبتنی بر ماینینگ برای همیشه پایان یابد.

در روش اثبات سهام، دیگر نیازی به مصرف برق بالا و دستگاه‌های گران‌قیمت نیست. به جای آن، افراد می‌توانند اتر خریداری کنند و آن را به عنوان «سهام» در کیف پول خود قفل کنند یا به عبارتی «استیک» کنند. سپس این سهام‌گذاران به عنوان اعتبارسنج (Validator) تراکنش‌ها را تأیید می‌کنند و بلاک‌های جدید را می‌سازند.

مزایای اثبات سهام

• کاهش مصرف انرژی: اثبات سهام به شدت انرژی کمتری نسبت به اثبات کار مصرف می‌کند و به محیط زیست آسیب کمتری می‌رساند.
• افزایش سرعت و کاهش هزینه: تراکنش‌ها سریع‌تر انجام می‌شوند و هزینه کارمزدها کاهش می‌یابد.
• سهام‌گذاری و دریافت پاداش: کسانی که اتر خود را استیک کنند، در ازای مشارکت در تأیید تراکنش‌ها، پاداش‌های اتر جدید و کارمزدهای شبکه را دریافت می‌کنند.
• عدم نیاز به سخت‌افزار خاص: دیگر نیازی به تجهیزات ماینینگ نیست و هرکسی با داشتن اتر و کیف پول می‌تواند در شبکه مشارکت کند.

اتریوم 2.0: ارتقای بزرگ برای مقیاس‌پذیری، امنیت و کاهش مصرف انرژی

اتریوم 2.0 بزرگ‌ترین و مهم‌ترین ارتقای شبکه اتریوم است که با هدف رفع مشکلات اساسی این بلاک‌چین، از جمله مقیاس‌پذیری، امنیت و بهبود مصرف انرژی طراحی شده است. این پروژه که به صورت مرحله‌ای اجرا می‌شود، چشم‌اندازی تازه برای آینده اتریوم ترسیم کرده است.

تغییر الگوریتم اجماع از اثبات کار به اثبات سهام

در مدل اولیه اتریوم، مانند بیت‌کوین، فرایند تأیید تراکنش‌ها و ایجاد بلاک‌ها بر اساس الگوریتم «اثبات کار» (Proof of Work) انجام می‌شد. در این روش، استخراج‌کنندگان با استفاده از سخت‌افزارهای قدرتمند و مصرف بالای برق، با حل مسائل پیچیده ریاضی رقابت می‌کردند تا بلاک جدید ایجاد کنند و در ازای آن پاداش دریافت کنند. این فرایند علاوه بر مصرف زیاد انرژی، محدودیت‌هایی در سرعت و مقیاس‌پذیری شبکه ایجاد می‌کرد.

با اجرای اتریوم 2.0 و «The Merge» در سپتامبر 2022، الگوریتم اجماع به «اثبات سهام» (Proof of Stake) تغییر کرد. در این روش، استخراج دیگر انجام نمی‌شود و به جای آن اعتبارسنج‌ها (Validators) با قفل کردن مقدار مشخصی اتر (حداقل 32 واحد) در شبکه، حق تأیید تراکنش‌ها و ایجاد بلاک را به دست می‌آورند. این شیوه مصرف انرژی شبکه را به شدت کاهش داده و امنیت آن را افزایش می‌دهد، زیرا برای حمله به شبکه باید سهام بسیار بزرگی قفل شود که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نیست.

مزایای اثبات سهام نسبت به اثبات کار

• کاهش مصرف انرژی: مصرف انرژی شبکه تا بیش از 99.95 درصد کمتر شده است، که تاثیر زیادی بر پایداری زیست‌محیطی دارد.
• امنیت بالاتر: هزینه حمله به شبکه بسیار افزایش یافته و اعتبارسنج‌ها انگیزه بیشتری برای حفظ امنیت دارند.
• مقیاس‌پذیری بهتر: در اثبات سهام امکان اجرای راهکارهای توسعه شبکه مانند شاردینگ فراهم می‌شود.

شاردینگ؛ کلید افزایش ظرفیت و کاهش هزینه‌ها

یکی از مراحل مهم بعدی در نقشه راه اتریوم 2.0، فناوری «شاردینگ» است. شاردینگ به معنای تقسیم داده‌ها و پردازش تراکنش‌ها در چندین زنجیره موازی (Shard Chains) است، به جای آنکه همه تراکنش‌ها و داده‌ها در یک زنجیره واحد ذخیره و پردازش شوند. این کار باعث افزایش چشمگیر ظرفیت پردازش شبکه می‌شود و به اتریوم اجازه می‌دهد هزاران تراکنش را همزمان پردازش کند.

با شاردینگ، هزینه کارمزد تراکنش‌ها به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد، زیرا بار پردازشی میان زنجیره‌ها تقسیم می‌شود و از ازدحام شبکه کاسته می‌شود. این ویژگی به خصوص برای توسعه برنامه‌های کاربردی غیرمتمرکز (DApps) و استفاده روزمره بسیار حیاتی است.

اتریوم 2.0 با ترکیب اثبات سهام و شاردینگ، اتریومی سریع‌تر، امن‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تر ایجاد می‌کند که برای کاربردهای مالی، بازی‌ها، دیفای و بسیاری از برنامه‌های مبتنی بر بلاک‌چین مناسب‌تر خواهد بود. این ارتقا همچنین اتریوم را به عنوان یکی از پیشروهای فناوری بلاک‌چین در مسیر توسعه پایدار و دوست‌دار محیط زیست قرار می‌دهد.

شبکه‌های لایه دوم اتریوم و اهمیت آنها

شبکه‌های لایه دوم به منظور رفع مشکلات اصلی اتریوم یعنی مقیاس‌پذیری پایین و کارمزدهای بالا ایجاد شده‌اند. این راهکارها با پردازش تراکنش‌ها خارج از بلاک چین اصلی و ارسال فقط داده‌های ضروری به آن، سرعت تراکنش‌ها را افزایش داده و هزینه‌ها را کاهش می‌دهند. در عین حال، امنیت و غیرمتمرکز بودن اتریوم حفظ می‌شود.

آپتیمیزم (Optimism)

آپتیمیزم یکی از محبوب‌ترین راهکارهای رول‌آپ خوش‌بینانه است که تراکنش‌ها را خارج از زنجیره اصلی پردازش می‌کند و تنها داده‌های فشرده شده را به اتریوم ارسال می‌کند. این شبکه با ماشین مجازی اتریوم (EVM) کاملاً سازگار است، به این معنا که برنامه‌های نوشته شده برای اتریوم بدون نیاز به تغییر، روی آپتیمیزم اجرا می‌شوند.

از مزایای اصلی آپتیمیزم می‌توان به کاهش چشمگیر کارمزدها و افزایش سرعت تراکنش‌ها اشاره کرد که آن را برای توسعه‌دهندگان و کاربران جذاب می‌کند.

آربیتروم (Arbitrum)

آربیتروم نیز مشابه آپتیمیزم، بر پایه رول‌آپ خوش‌بینانه کار می‌کند ولی با معماری متفاوتی طراحی شده است. این شبکه به دلیل سازگاری بالا با برنامه‌های اتریوم و امنیت قابل اعتماد، به یکی از پرکاربردترین راهکارهای لایه دوم تبدیل شده است. آربیتروم سرعت انجام تراکنش‌ها را افزایش داده و هزینه‌ها را به شدت کاهش می‌دهد، که این موضوع باعث محبوبیت آن در بین کاربران و توسعه‌دهندگان شده است.

پالیگان (Polygon)

پالیگان یک راهکار متفاوت است که به جای رول‌آپ، به عنوان یک زنجیره جانبی (sidechain) عمل می‌کند. این شبکه بلاک چین مستقلی دارد اما با اتریوم در ارتباط است و از طریق پل‌های مخصوص با آن تعامل می‌کند. پالیگان تراکنش‌ها را با سرعت بسیار بالا و کارمزد پایین پردازش می‌کند و به همین دلیل در زمینه‌هایی مثل بازی‌های بلاک چینی و NFT‌ها محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

ویژگی اصلی پالیگان، استقلال نسبی آن است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد از امکانات بلاک چین مستقل بهره‌مند شوند و در عین حال از امنیت اتریوم استفاده کنند.

zkSync و استارک‌نت (ZK-Rollups)

zkSync و استارک‌نت نمونه‌هایی از رول‌آپ‌های مبتنی بر فناوری اثبات صفر-دانش (Zero-Knowledge Proof) هستند. این روش به جای دوره زمانی چالش، از اثبات‌های رمزنگاری پیشرفته برای تأیید تراکنش‌ها استفاده می‌کند که امنیت بسیار بالاتر و سرعت تأیید سریع‌تری به همراه دارد.

zkSync نسخه‌ای به نام Era ارائه داده که کاملاً با ماشین مجازی اتریوم سازگار است و برای کاربران و توسعه‌دهندگان تجربه‌ای یکپارچه فراهم می‌کند. استارک‌نت نیز با زبان برنامه‌نویسی اختصاصی خود به نام Cairo، برای اجرای برنامه‌های پیچیده و حجم بالای تراکنش‌ها بسیار مناسب است و در پروژه‌های بزرگ کاربرد فراوان دارد.

بیشتر بخوانید: لایه دوم اتریوم چیست؟

کاربردهای اتریوم

اتریوم به عنوان یک پلتفرم هوشمند با قابلیت اجرای قراردادهای هوشمند، در حوزه‌های مختلف دنیای دیجیتال کاربردهای گسترده و متنوعی یافته است.

مهم‌ترین زمینه‌هایی که اتریوم در آن‌ها تحولی اساسی ایجاد کرده عبارت‌اند از:

• امور مالی غیرمتمرکز (DeFi): امور مالی غیرمتمرکز یا DeFi به نسخه‌ای از خدمات مالی سنتی گفته می‌شود که بر بستر بلاک‌چین و بدون نیاز به واسطه‌های مرکزی مانند بانک‌ها فعالیت می‌کند. پلتفرم‌هایی مثل آوه (Aave)، کامپاند (Compound) و میکرداو (MakerDAO) امکان وام‌دهی، وام‌گیری و کسب سود از سپرده‌گذاری ارزهای دیجیتال را فراهم می‌کنند. همچنین صرافی‌های غیرمتمرکز مانند یونی‌سواپ (Uniswap)، سوشی‌سواپ (SushiSwap) و کرو (Curve) اجازه می‌دهند توکن‌ها به صورت مستقیم و بدون نهاد مرکزی مبادله شوند.
• دارایی‌های دیجیتال منحصربه‌فرد (NFT): توکن‌های غیرقابل تعویض (NFT) نشان‌دهنده مالکیت دارایی‌های دیجیتال یا حتی فیزیکی هستند که منحصر به فرد و غیرقابل جایگزینی‌اند. بازارهای NFT همچون OpenSea و Rarible روی شبکه اتریوم فعال‌اند و امکان خرید، فروش و معامله آثار هنری دیجیتال، کلکسیون‌ها، املاک مجازی و بلیط رویدادها را فراهم می‌آورند.
• سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز (DAO): DAOها سازمان‌هایی هستند که به واسطه قراردادهای هوشمند و قوانین برنامه‌ریزی‌شده به صورت خودکار اداره می‌شوند. اعضا با داشتن توکن‌های مخصوص، حق رأی در تصمیم‌گیری‌های سازمان را دارند. نمونه‌هایی چون MakerDAO که استیبل‌کوین Dai را مدیریت می‌کند و Aragon که ابزار ساخت DAO ارائه می‌دهد، از موفق‌ترین این سازمان‌ها هستند.
• بازی‌ها و متاورس: اتریوم بستری برای بازی‌های مبتنی بر فناوری بلاک‌چین و جهان‌های مجازی (متاورس) فراهم کرده که در آن بازیکنان مالکیت واقعی بر دارایی‌های داخل بازی دارند. بازی‌هایی مانند Axie Infinity و The Sandbox به کاربران اجازه می‌دهند دارایی‌های دیجیتال خود را معامله کرده و از طریق مدل پلی‌تو‌ارن (Play-to-Earn) کسب درآمد کنند.
• پرداخت‌های جهانی: با اتریوم می‌توان ارزش را با هزینه‌ای کمتر و سریع‌تر نسبت به سیستم‌های بانکی سنتی منتقل کرد. این قابلیت به ویژه برای حواله‌های بین‌المللی و در مناطقی که دسترسی به خدمات بانکی محدود است، بسیار ارزشمند است. راهکارهای لایه 2 مثل Optimism و Arbitrum با کاهش هزینه‌های تراکنش، استفاده از این قابلیت را تسهیل کرده‌اند.
• هویت دیجیتال و احراز اصالت: راهکارهای هویت دیجیتال مبتنی بر اتریوم مانند ENS (Ethereum Name Service) و Proof of Humanity امکان ایجاد هویت‌های غیرمتمرکز، معتبر و قابل تأیید بدون نیاز به نهادهای مرکزی را فراهم می‌کنند. این سیستم‌ها در زمینه‌هایی چون احراز هویت آنلاین، کنترل دسترسی و رأی‌گیری الکترونیکی کاربرد دارند.

عوامل جهانی موثر بر قیمت اتریوم

قیمت ارز دیجیتال اتریوم (ETH) تحت تأثیر چندین عامل کلان و جهانی قرار دارد که تحلیل درست آن‌ها می‌تواند به پیش‌بینی روند قیمتی و یافتن بهترین زمان برای سرمایه‌گذاری کمک کند.

در ادامه به مهم‌ترین این عوامل اشاره می‌کنیم:

نمودار قیمت اتریوم

نمودار قیمت اتریوم یکی از مهم‌ترین ابزارها برای بررسی و پیش‌بینی روند آینده این ارز دیجیتال است. تحلیل تکنیکال با مطالعه حرکت قیمت‌ها و الگوهای نموداری به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا نقاط ورود و خروج مناسب را شناسایی کنند.

با توجه به نوسانات قیمتی و داده‌های تاریخی، می‌توان تا حدی روند احتمالی قیمت ETH را پیش‌بینی کرد و بر اساس آن تصمیم‌های آگاهانه اتخاذ نمود. بنابراین، نمودار قیمت اتریوم اصلی‌ترین منبع برای ارزیابی وضعیت بازار و تحلیل قیمت این ارز محسوب می‌شود.

دامیننس اتریوم (Ethereum Dominance)

دامیننس به معنای سهم بازار یک ارز دیجیتال نسبت به کل بازار ارزهای دیجیتال است. شاخص سلطه اتریوم نشان می‌دهد که چه درصدی از کل سرمایه‌گذاری‌های بازار کریپتوکارنسی به اتریوم اختصاص دارد. این شاخص با تقسیم ارزش کل بازار اتریوم بر ارزش کل بازار رمزارزها به دست می‌آید.

افزایش دامیننس به معنای تمایل بیشتر سرمایه‌گذاران به اتریوم و کاهش آن می‌تواند نشانه رشد ارزهای رقیب باشد. در نتیجه، دامیننس اتریوم یکی از معیارهای کلیدی برای تحلیل وضعیت بازار و پیش‌بینی روند آتی قیمت ETH محسوب می‌شود.

مزایای اتریوم

• اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز (DApps): اتریوم اولین پلتفرمی بود که امکان نوشتن و اجرای قراردادهای هوشمند را فراهم کرد؛ این قراردادها خودکار، شفاف و بدون نیاز به واسطه اجرا می‌شوند. به این ترتیب، اتریوم تبدیل به بستری برای توسعه برنامه‌های غیرمتمرکز شد که کاربردهای متنوعی در حوزه‌های مالی، بازی، هنر دیجیتال و… دارند.
• اکوسیستم بزرگ و فعال توسعه‌دهندگان: اتریوم دارای بزرگترین و متنوع‌ترین جامعه توسعه‌دهندگان بلاک‌چینی است. هزاران پروژه و توکن مختلف بر پایه این شبکه ساخته شده‌اند، از جمله پروژه‌های DeFi (مالی غیرمتمرکز)، NFTها و بازی‌های بلاک‌چینی. این گستردگی اکوسیستم، اتریوم را به یک پلتفرم قابل اعتماد و پرپتانسیل تبدیل کرده است.
• انعطاف‌پذیری با استانداردهای توکن‌سازی: اتریوم استانداردهای مختلفی مانند ERC-20 (برای توکن‌های قابل تعویض) و ERC-721 (برای توکن‌های غیرقابل تعویض یا NFT) معرفی کرده که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد بدون نیاز به ساخت بلاک‌چین جدید، دارایی‌های دیجیتال متنوعی ایجاد کنند. این قابلیت انعطاف‌پذیری بالا، زمینه‌ساز نوآوری‌های گسترده است.
• امنیت و غیرمتمرکز بودن شبکه: با گذار از مکانیزم اثبات کار (PoW) به اثبات سهام (PoS) در اتریوم 2.0، شبکه نه تنها مصرف انرژی خود را به شکل قابل توجهی کاهش داد، بلکه امنیت و مقاومت در برابر حملات را نیز افزایش داد. اعتبارسنج‌ها (Stakers) در سراسر جهان توزیع شده‌اند و این باعث می‌شود که شبکه از نظر سانسور، دستکاری یا خرابی بسیار مقاوم باشد.
• پتانسیل سرمایه‌گذاری: اتر (ETH) ارز بومی شبکه اتریوم است و یکی از پرطرفدارترین ارزهای دیجیتال برای سرمایه‌گذاری به شمار می‌رود. افزایش کاربردهای شبکه و توسعه روزافزون برنامه‌های آن، به همراه نقشه راه بلندمدت، جذابیت این ارز را برای سرمایه‌گذاران حفظ کرده است.

معایب اتریوم

• مشکلات مقیاس‌پذیری: با وجود پیشرفت‌های متعدد، اتـریوم هنوز در زمان اوج استفاده با مشکلاتی مانند کندی تراکنش‌ها و محدودیت ظرفیت شبکه مواجه است. این مسأله به خصوص زمانی که تعداد زیادی برنامه و تراکنش همزمان اجرا می‌شوند، خودش را نشان می‌دهد و گاهی باعث کند شدن شبکه می‌شود.
• کارمزدهای بالا (Gas Fees): یکی از بزرگترین نقدها به اتـریوم، هزینه بالای تراکنش‌ها است؛ به‌ویژه در زمان‌هایی که شبکه شلوغ است، کارمزد انجام تراکنش‌ها می‌تواند بسیار زیاد شود که این موضوع استفاده از برنامه‌های غیرمتمرکز را برای کاربران عادی دشوار یا غیر اقتصادی می‌کند.
• پیچیدگی فنی: برای کاربران عادی، کار با کیف پول‌های دیجیتال، ارسال تراکنش‌ها و تعامل با قراردادهای هوشمند می‌تواند پیچیده و گیج‌کننده باشد. این موضوع مانعی برای پذیرش گسترده‌تر و ورود کاربران جدید به اکوسیستم اتریوم است.
• رقابت شدید از سوی پلتفرم‌های نوظهور: پلتفرم‌های بلاک‌چینی جدیدی مثل سولانا، آوالانچ و کاردانو با ارائه سرعت بیشتر، کارمزد کمتر و راهکارهای مقیاس‌پذیری نوین، رقبای جدی برای اتریوم به شمار می‌روند و ممکن است در آینده سهم بازار اتریوم را کاهش دهند.
• خطرات امنیتی قراردادهای هوشمند: هرچند امنیت کلی شبکه اتریوم بالاست، اما آسیب‌پذیری‌های کد قراردادهای هوشمند می‌تواند باعث بروز حملات، سوءاستفاده‌ها و از دست رفتن دارایی‌ها شود. نمونه بارز این موضوع هک بزرگ DAO در سال 2016 بود که میلیون‌ها دلار خسارت ایجاد کرد.
• مصرف انرژی (پیش از اتریوم 2.0): قبل از انتقال به مکانیزم اثبات سهام، اتریوم به دلیل استفاده از اثبات کار، مصرف انرژی بسیار بالایی داشت که از سوی منتقدان به عنوان نقطه ضعف بزرگ تلقی می‌شد. خوشبختانه با ارتقاء به اثبات سهام، این مشکل تا حد زیادی حل شده است.

بهترین روش برای خرید اتـریوم (ETH)

برای خرید اتـریوم، ساده‌ترین و مطمئن‌ترین راه استفاده از صرافی‌های معتبر ارز دیجیتال است. کاربران ایرانی معمولاً از دو روش اصلی برای تهیه اتر استفاده می‌کنند که هر کدام مزایا و معایب خود را دارد.

روش پیشنهادی و متداول‌تر، خرید مستقیم اتـریوم با استفاده از ریال و کارت بانکی در صرافی‌های ایرانی است. در این روش، کافی است وارد وب‌سایت صرافی شوید، پس از ثبت نام و انجام احراز هویت، مبلغ دلخواه را وارد کنید و پرداخت را انجام دهید. به سرعت اتر خریداری شده به کیف پول دیجیتال شما واریز می‌شود. این روش بسیار سریع، امن و آسان است و نیازی به انتقال و تبدیل ارزهای دیگر ندارد، به همین دلیل برای کاربران تازه‌کار بسیار مناسب است.

اما در برخی مواقع، به دلیل محدودیت نقدینگی یا هزینه بالای خرید مستقیم در صرافی‌های داخلی، برخی سرمایه‌گذاران از روش دوم استفاده می‌کنند. در این روش، ابتدا بیت کوین یا تتر را از صرافی‌های ایرانی خریداری می‌کنند و سپس آن را به صرافی‌های خارجی مانند کوکوین منتقل می‌کنند تا در آنجا به اتریوم تبدیل شود. این روش ممکن است هزینه‌های انتقال و کارمزد بیشتری داشته باشد و کمی پیچیده‌تر باشد، اما گاهی برای دریافت قیمت بهتر و نقدینگی بالاتر در بازارهای بین‌المللی کاربرد دارد.

در نهایت، انتخاب روش مناسب به سطح تجربه، نیازهای شما و شرایط بازار بستگی دارد. برای افرادی که به دنبال راهی ساده و بدون دردسر هستند، خرید مستقیم از صرافی‌های ایرانی بهترین گزینه است.

اما کسانی که تجربه کافی دارند و می‌خواهند هزینه‌ها را کاهش دهند یا از امکانات بیشتری استفاده کنند، می‌توانند از روش خرید غیرمستقیم بهره ببرند. در هر دو صورت، توصیه می‌شود از کیف پول‌های معتبر استفاده کنید و مراقب مسائل امنیتی باشید تا دارایی‌های شما در امان باقی بماند.

کیف پول‌های اتریوم

اتـریوم، به عنوان دومین ارز دیجیتال بزرگ بازار، طیف گسترده‌ای از کیف پول‌ها را پشتیبانی می‌کند که بسته به نیاز و سطح امنیت کاربران، انواع مختلفی از آن‌ها موجود است. انتخاب بهترین کیف پول به مواردی مانند سهولت استفاده، امنیت، پشتیبانی از چند زنجیره و نوع دستگاه مورد استفاده بستگی دارد.

انواع کیف پول‌های محبوب اتـریوم

نکات مهم در استفاده از کیف پول‌ها

• عبارت بازیابی (Seed Phrase): اغلب کیف پول‌ها هنگام ایجاد حساب، مجموعه‌ای از 12 یا 24 کلمه انگلیسی را به عنوان عبارت بازیابی یا عبارت پشتیبان به شما نمایش می‌دهند. این عبارت کلید دسترسی به دارایی‌های شماست و باید آن را در جایی امن و جدا از دسترس دیگران یادداشت و نگهداری کنید.
• امنیت: کیف پول‌های سخت‌افزاری امنیت بیشتری دارند زیرا کلیدهای خصوصی به صورت آفلاین نگهداری می‌شوند و در برابر هک و سرقت آنلاین مقاوم‌تر هستند. کیف پول‌های نرم‌افزاری بیشتر مناسب استفاده روزمره و تعامل با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز هستند.
• سازگاری: برخی کیف پول‌ها چند زنجیره‌ای هستند و علاوه بر اتریوم، از بلاکچین‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند. این ویژگی برای کاربرانی که با چندین ارز و شبکه کار می‌کنند بسیار کاربردی است.

با توجه به نیاز خود و سطح امنیت مورد نظر، می‌توانید یکی از کیف پول‌های بالا را انتخاب و استفاده کنید. اگر تازه‌کار هستید، کیف پول‌های نرم‌افزاری مانند متامسک یا تراست والت شروع خوبی هستند، اما برای نگهداری مقادیر زیاد سرمایه، کیف پول‌های سخت‌افزاری توصیه می‌شوند.

چه برنامه‌هایی بر بستر اتریوم توسعه یافته‌اند؟

اتریوم بستری فراهم کرده که دنیای برنامه‌های غیرمتمرکز (dApps) را برای همه افراد، حتی کسانی که دانش فنی زیادی ندارند، قابل دسترسی می‌کند. اگر این بستر به طور گسترده پذیرفته شود، می‌تواند تحولی بزرگ و انقلابی در دنیای بلاکچین ایجاد کند و باعث شود این فناوری به استفاده عمومی نزدیک‌تر شود.

در حال حاضر، کاربران می‌توانند با استفاده از مرورگر Mist که رابط کاربری ساده‌ای دارد و همچنین کیف پول دیجیتال برای ذخیره و معامله اتر است، به شبکه اتریوم متصل شوند. همچنین افزونه‌های مرورگر مانند MetaMask در فایرفاکس و کروم، دسترسی آسان به شبکه و تعامل با قراردادهای هوشمند را ممکن می‌سازد.

اتـریوم بستری فراهم کرده تا صنایع متعددی که به‌طور سنتی وابسته به کنترل متمرکز بوده‌اند مانند بیمه، دارایی، املاک و غیره، بتوانند کارهای خود را روی این پلتفرم انجام دهند و با ایجاد برنامه‌های غیرمتمرکز، فعالیت‌های تجاری خود را توسعه دهند.

در ادامه چند نمونه از برنامه‌ها و پروژه‌های مهمی که بر پایه اتـریوم ساخته شده‌اند را معرفی می‌کنیم:

• Gnosis: پلتفرمی برای پیش‌بینی بازار غیرمتمرکز که به کاربران اجازه می‌دهد درباره اتفاقات مختلف از جمله آب و هوا یا نتایج انتخابات پیش‌بینی کنند.
• EtherTweet: یک شبکه اجتماعی غیرمتمرکز و بدون سانسور، مشابه توییتر.
• Etheria: بازی‌ای شبیه ماینکرافت که بر بستر بلاکچین اتـریوم ساخته شده است.
• Weifund: بستر تامین مالی جمعی مبتنی بر قراردادهای هوشمند برای حمایت از پروژه‌ها.
• Uport: سیستمی که به کاربران امکان می‌دهد هویت دیجیتال خود را مدیریت و تعاملاتشان را امن‌تر کنند.
• Provenance: پروژه‌ای برای ردیابی منشاء و تاریخچه محصولات به منظور افزایش شفافیت در خرید و فروش.
• Augur: نرم‌افزاری متن‌باز برای پیش‌بینی بازار که به پیش‌بینی‌های درست پاداش می‌دهد.
• Alice: پلتفرمی برای افزایش شفافیت در امور خیریه و بودجه‌های اجتماعی با استفاده از بلاکچین.
• Bitnation: اولین «ملت مجازی» بر بستر بلاکچین که خدماتی مانند آموزش و کارت‌های شناسایی دیجیتال ارائه می‌دهد.
• Ethlance: بازار کاری مستقل برای تبادل خدمات و دریافت دستمزد به صورت ارز دیجیتال.

تا زمان نگارش این مطلب، بیش از 1200 برنامه غیرمتمرکز روی بلاکچین اتریوم ساخته شده‌اند که می‌توان لیست کامل آن‌ها را در سایت‌هایی مانند State of the dApps مشاهده کرد.

حوزه‌های مهم برنامه‌های غیرمتمرکز در اتـریوم

• DeFi (مالی غیرمتمرکز): پروتکل‌هایی مثل Uniswap و Aave که امکان وام‌دهی، قرض‌گیری و تبادل ارز دیجیتال را بدون نیاز به واسطه فراهم می‌کنند.
• NFT (توکن‌های غیرقابل تعویض): اتـریوم پلتفرم اصلی ایجاد و تجارت NFT است؛ نمونه‌هایی مثل OpenSea و Rarible که به هنرمندان اجازه می‌دهد آثار دیجیتال خود را به صورت منحصربه‌فرد ثبت و معامله کنند.
• بازی‌های بلاکچینی: بازی‌هایی مانند CryptoKitties و Axie Infinity که دارایی‌های دیجیتال درون بازی را به صورت واقعی و غیرمتمرکز مالکیت‌پذیر می‌کنند.
• پروژه‌های سازمانی و اجتماعی: برنامه‌هایی مانند Gnosis و Aragon که برای ایجاد و مدیریت سازمان‌های غیرمتمرکز و تصمیم‌گیری جمعی استفاده می‌شوند.

ارتقای مرج (The Merge) اتریوم چیست؟

در تاریخ 15 سپتامبر 2022 (24 شهریور 1401)، یک نقطه عطف مهم در تاریخ شبکه اتـریوم رقم خورد. در این روز، پس از حدود هفت سال توسعه و آماده‌سازی، فاز مرج یا ادغام به‌صورت رسمی اجرا شد و الگوریتم اجماع شبکه اتریوم از اثبات کار (PoW) به اثبات سهام (PoS) تغییر کرد.

این تغییر نه‌تنها از نظر فنی اهمیت بسیار بالایی داشت، بلکه به‌گونه‌ای انجام شد که شبکه بدون هیچ وقفه و توقفی به کار خود ادامه داد؛ موضوعی که به گفته دیوید هافمن، یکی از تحلیلگران برجسته بازار کریپتو و هم‌بنیان‌گذار Bankless، مانند تعویض موتور یک هواپیمای در حال حرکت است، بدون اینکه اختلالی در پرواز ایجاد شود.

در جریان این ارتقا، فرآیند استخراج اتر (ماینینگ) به پایان رسید و اعتبارسنج‌ها (ولیدیتورها) جایگزین ماینرها شدند. به جای استخراج بلاک‌های جدید، این اعتبارسنج‌ها تراکنش‌ها را تایید می‌کنند و پس از اعتبارسنجی، داده‌های مربوط به تراکنش‌ها به بلاک‌های جدید اضافه می‌شوند.

تغییرات عرضه اتر پس از مرج

قبل از ارتقای مرج، بیشتر عرضه اتر از طریق ماینینگ تولید می‌شد. ماینرها برای هر بلاک استخراج شده، پاداش ثابتی برابر با 2 اتر دریافت می‌کردند. علاوه بر آن، بخشی از اترها توسط بیکن چین (لایه پایه اثبات سهام که پیش از مرج فعال بود) تولید می‌شد و بخشی هم طبق پروپوزال 1559 به صورت توکن‌سوزی از چرخه خارج می‌شد که در کنترل عرضه تأثیرگذار بود.

اما پس از مرج، تغییرات اساسی در نحوه عرضه رخ داد:

• دیگر پاداش ثابت به نودها داده نمی‌شود، بلکه اعتبارسنج‌ها اتر را بر اساس یک برنامه زمانی پویا و متغیر دریافت می‌کنند که در هر دوره زمانی مشخص (epoch) تعیین می‌شود.
• نرخ سوزاندن اتر افزایش یافته است؛ به این معنا که تراکنش‌های بیشتر باعث حذف تعداد بیشتری از توکن‌ها از گردش می‌شوند.
• هرچه تعداد اعتبارسنج‌ها (ولیدیتورها) بیشتر باشد، پاداش هر کدام کاهش می‌یابد.
• نرخ عرضه سالانه اتر به زیر 0.5 درصد کاهش پیدا کرده است. در واقع به جای تولید روزانه حدود 15,000 اتر قبل از مرج، اکنون تنها حدود 1,800 اتر در روز تولید می‌شود.

این تغییرات باعث شده‌اند که اتـریوم نه تنها مصرف انرژی بسیار کمتری داشته باشد، بلکه عرضه آن نیز کنترل‌شده‌تر و بهینه‌تر شود، که می‌تواند به حفظ ارزش بلندمدت این ارز دیجیتال کمک شایانی کند.

سرمایه‌گذاری در اتریوم مناسب چه افرادی است؟

با توجه به کاربردها و ویژگی‌های گسترده اتـریوم، این ارز دیجیتال می‌تواند گزینه مناسبی برای طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران با انواع مختلف سلیقه و ریسک‌پذیری باشد.

در ادامه دسته‌بندی کلی افرادی که می‌توانند در اتریوم سرمایه‌گذاری کنند و روش‌های مناسب هر گروه توضیح داده شده است:

سرمایه‌گذاران کم‌ریسک و بلندمدت

اگر فردی محتاط هستید و تمایل دارید بدون استرس نوسانات روزانه بازار، سرمایه‌گذاری کنید، نگهداری بلندمدت اتریوم (HODL) گزینه مناسبی برای شماست. اتریوم به عنوان یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین پلتفرم‌های بلاکچین، با توسعه مداوم و پذیرش گسترده می‌تواند در بلندمدت سود مناسبی به همراه داشته باشد. این سبک سرمایه‌گذاری نیاز به بررسی روزانه بازار ندارد و برای کسانی که دید بلندمدت به بازار دارند بسیار مناسب است.

سرمایه‌گذاران فعال و معامله‌گر

اگر فردی هستید که ریسک‌پذیری بیشتری دارید و می‌خواهید از نوسانات قیمت سود ببرید، می‌توانید با انجام معاملات روزانه یا کوتاه‌مدت روی ارز دیجیتال ETH فعالیت کنید. این افراد با تحلیل تکنیکال و اخبار بازار به دنبال خرید در کف قیمت و فروش در سقف هستند. این روش نیازمند دانش تحلیل بازار و زمان کافی برای بررسی روندها و تصمیم‌گیری سریع است.

علاقه‌مندان به دنیای NFT

اگر به حوزه هنر دیجیتال و دارایی‌های غیرقابل تعویض (NFT) علاقه دارید، سرمایه‌گذاری در خرید و فروش NFTهای مبتنی بر اتریوم می‌تواند برای شما جذاب باشد. این بازار پررونق در سال‌های اخیر فرصت‌های درآمدزایی و سرمایه‌گذاری متفاوتی فراهم کرده که هم برای هنرمندان و هم برای کلکسیونرها جذاب است.

کسانی که به دنبال درآمد غیرفعال هستند

روش دیگری که می‌توانید برای سرمایه‌گذاری در اتریوم امتحان کنید، استیکینگ (Staking) ارز دیجیتال اتریوم یا رمزارزهای لایه دوم شبکه اتریوم است. با قفل کردن مقداری ETH در شبکه، می‌توانید به عنوان اعتبارسنج مشارکت کرده و در ازای آن پاداش دریافت کنید. این روش مناسب کسانی است که می‌خواهند با سرمایه‌گذاری غیرفعال و بدون معامله مکرر، از سود شبکه بهره‌مند شوند.

چگونه اتریوم ارزشمند است؟

پاسخ به این سوال را می‌توان از چند زاویه مختلف بررسی کرد. در سطحی ساده، ارزش اتریوم مانند هر دارایی دیگری توسط بازارها تعیین می‌شود. افراد در سراسر جهان به‌صورت 24 ساعته اتریوم را با بیت‌کوین، دلار، یورو، ین و سایر ارزها خرید و فروش می‌کنند.

بر اساس میزان تقاضا، قیمت اتریوم ممکن است روز به روز نوسان داشته باشد. (ارزش اتریوم نسبت به ارزهای فیات مانند دلار آمریکا یا سهام شرکت‌های بزرگ مانند شرکت‌های Fortune 500 ناپایدارتر است؛ زیرا اتریوم هنوز یک فناوری نوظهور به شمار می‌آید.)

اما دلیل اینکه بازار اتریوم را به این شکل قیمت‌گذاری می‌کند، سوالی پیچیده‌تر است. بسیاری از سرمایه‌گذاران ارزش اتریوم را در توانایی‌های آن به عنوان یک پلتفرم منعطف می‌بینند که امکان صدور استیبل‌کوین‌ها و اجرای برنامه‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) را فراهم می‌کند. این موضوع منجر به افزایش تعداد کاربران و رشد هزینه‌های تراکنش در شبکه اتریوم می‌شود که خود عامل مهمی در تعیین ارزش آن است.

شباهت‌ها و تفاوت‌های بیت کوین و اتـریوم

شباهت‌های بیت کوین (BTC) و اتریوم (ETH)

• ارز دیجیتال غیرمتمرکز: هر دو، بیت کوین و اتریوم، ارزهای دیجیتال هستند که به صورت غیرمتمرکز روی شبکه‌های بلاکچین فعالیت می‌کنند و در صرافی‌های آنلاین قابل معامله هستند.
• بلاکچین مستقل: بیت کوین و اتریوم هر کدام شبکه بلاکچین مستقل خود را دارند که تراکنش‌ها و اطلاعات مرتبط در آن‌ها ثبت و نگهداری می‌شود. در اتریوم علاوه بر تراکنش‌ها، قراردادهای هوشمند نیز روی بلاکچین ذخیره می‌شوند.
• ذخیره در کیف پول‌های دیجیتال: برای نگهداری بیت کوین یا اتر، به کیف پول‌های دیجیتال نیاز است که کلیدهای خصوصی و عمومی را مدیریت می‌کنند.
• شبکه‌های عمومی و بدون نیاز به مجوز: هر دو شبکه برای استفاده عمومی و شفاف هستند و هیچ نهاد مرکزی برای اجازه گرفتن در انجام تراکنش یا ساخت قرارداد هوشمند نیاز نیست. کاربران به صورت آزاد و بدون محدودیت می‌توانند از این شبکه‌ها بهره ببرند.

تفاوت‌های بیت کوین و اتـریوم

• هدف اصلی ایجاد:
  • بیت کوین: اولین پول دیجیتال غیرمتمرکز و توزیع‌شده است که صرفاً به عنوان یک ارز و ذخیره ارزش طراحی شده است.
  • اتریوم: فراتر از پول، بستری برای اجرای برنامه‌های غیرمتمرکز و قراردادهای هوشمند فراهم کرده است تا بتوان طیف وسیعی از خدمات و اپلیکیشن‌ها را به صورت غیرمتمرکز انجام داد.
• سرعت تراکنش‌ها: تراکنش‌های اتریوم معمولاً بسیار سریع‌تر از بیت کوین تأیید می‌شوند. در شبکه بیت کوین، تأیید تراکنش‌ها با کارمزد معمولی ممکن است تا حدود یک ساعت طول بکشد، اما در اتریوم این فرایند معمولاً در چند ثانیه انجام می‌شود.
• محدودیت عرضه:
  • بیت کوین: دارای محدودیت سخت‌گیرانه 21 میلیون واحد است که به مرور استخراج خواهد شد و این محدودیت باعث کاهش تورم و حفظ ارزش بیت کوین می‌شود.
  • اتریوم: محدودیتی برای کل عرضه اتر وجود ندارد. البته این به معنای تورم نامحدود نیست، بلکه تورم سالانه اتر تقریباً نزدیک به 4٪ است که ممکن است بسته به شرایط تغییر کند.

نتیجه گیری

اتریوم بیش از یک ارز دیجیتال ساده، به بستری انقلابی برای شکل‌دهی به آینده اینترنت و اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. این پلتفرم با ارائه قراردادهای هوشمند، راه را برای ساخت برنامه‌های غیرمتمرکز، توسعه امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، ظهور توکن‌های غیرمثلی (NFT) و شکل‌گیری سازمان‌های خودمختار باز کرده است. گذار به مکانیزم اثبات سهام، نه تنها به بهبود پایداری محیط زیستی کمک کرده بلکه ظرفیت مقیاس‌پذیری شبکه را نیز افزایش داده است.

اگرچه اتریوم با چالش‌ها و رقبای جدی روبروست، اما به لطف جامعه بزرگ و فعال توسعه‌دهندگان و کاربران، مسیر پیشرفت خود را با قدرت ادامه می‌دهد. آینده این پلتفرم بیشتر به کاربردهای عملی و ارزش‌آفرینی واقعی در زندگی روزمره وابسته است تا نوسانات قیمت. با توجه به نقشه راه بلندمدت، راهکارهای لایه دوم و برنامه‌های شاردینگ، اتریوم نه فقط به عنوان یک بازیگر مهم، بلکه به عنوان پیشگام و معمار اصلی دنیای دیجیتال باقی خواهد ماند.

سؤالات متداول

آیا می‌توان اتریوم استخراج کرد؟

خیر، پس از به‌روزرسانی بزرگ اتریوم که با نام ETH 2.0 شناخته می‌شود، فرآیند استخراج (ماینینگ) پایان یافت. در حال حاضر اتریوم با مکانیزم اثبات سهام (Proof of Stake) کار می‌کند و دیگر امکان استخراج اتر وجود ندارد.

آیا ممکن است اتریوم از بیت کوین پیشی بگیرد؟

این موضوع در جامعه ارزهای دیجیتال به «Flippening» معروف است. با توجه به کاربردهای گسترده‌تر اتریوم و رشد اکوسیستم آن، برخی تحلیلگران این امکان را محتمل می‌دانند. اما بازار ارزهای دیجیتال بسیار پرنوسان و پیچیده است و پیش‌بینی دقیق بسیار دشوار است. هر دو ارز ویژگی‌ها و طرفداران خاص خود را دارند.

قیمت اتریوم در آینده دور چقدر خواهد بود؟

هیچ‌کس نمی‌تواند با قطعیت قیمت اتریوم یا هر ارز دیجیتال دیگری را در بازه‌های زمانی طولانی پیش‌بینی کند. قیمت تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله پذیرش جهانی، پیشرفت‌های فناوری، قوانین دولتی و رقابت بازار قرار دارد. برخی کارشناسان خوش‌بین انتظار رشد قابل توجهی دارند، اما این تنها پیش‌بینی است و تضمینی وجود ندارد.

آیا ممکن است قیمت اتریوم به صفر برسد؟

در دنیای فناوری، هیچ چیز مطلق نیست. با این حال، با توجه به زیرساخت قوی، جامعه فعال توسعه‌دهندگان و کاربردهای متنوع اتریوم، سقوط کامل و رسیدن به صفر بسیار بعید است. اما همواره ریسک‌هایی مثل مشکلات فنی، حملات سایبری یا ظهور فناوری‌های جدید وجود دارد. بنابراین، سرمایه‌گذاران باید همیشه ریسک‌ها را در نظر بگیرند و تنوع در سرمایه‌گذاری را رعایت کنند.

آیا اتریوم رایگان داریم؟

خیر. هیچ نسخه رایگان قانونی از اتریوم وجود ندارد. مراقب کلاهبرداری‌ها و وب‌سایت‌هایی باشید که وعده اتریوم رایگان می‌دهند و صرفاً وقت و داده‌های شما را هدر می‌دهند.

مزایای اتریوم نسبت به سیستم‌های متمرکز چیست؟

اتریوم به خاطر ساختار غیرمتمرکز خود، در برابر حملات هکری، سانسور و جعل داده‌ها بسیار مقاوم است. این ویژگی به کاربران اجازه می‌دهد بدون نیاز به اعتماد به واسطه‌ها، به‌صورت مستقیم و امن با یکدیگر تعامل داشته باشند.

در نتیجه، اتریوم یک پلتفرم امن‌تر و کارآمدتر نسبت به سیستم‌های متمرکز سنتی محسوب می‌شود. هرچند که این شبکه کاملاً بدون نقص نیست و ممکن است در زمینه امنیت چالش‌هایی وجود داشته باشد، اما تاریخچه اتریوم نشان می‌دهد که این شبکه به طور مداوم در حال بهبود و ارتقای امنیت خود است.

برای مشاهده مقالات کلیک کنید.

پیج اینستاگرام معین صادقیان کارشناس اقتصاد و مدرس بازار سرمایه