نقدشوندگی چیست؟
نقدشوندگی به این موضوع اشاره دارد که با چه سرعتی میتوان یک دارایی یا سهام را به قیمت واقعی در بازار فروخت.هرقدر میزان معاملات یک سهم در بازار بیشتر باشد و خریداران و فروشندگان بیشتری آن سهم را معامله کنند، نقدشوندگی آن بیشتر است.
بهعبارت دیگر اگر بتوان یک دارایی را با سرعت بالایی و بدون دردسر به وجه نقد تبدیل کرد، نقدشوندگی آن دارایی و قابلیت عرضه و فروش آن در بازار (marketability) بیشتر است.
نقدشوندگی این امکان را فراهم میکند که دارندگان برخی دارایی ها نظیر سهام، بدون نگرانی از وجود خریدار برای دارایی خود، آن را بخرند، نگهدارند و در زمان مناسب بفروشند. پول نقد، نقد شونده ترین دارایی است، درحالیکه برخی دارایی های دیگر نظیر املاک مسکونی، خودرو، تابلو فرشهای نفیس و کلکسیونهای کمیاب نقدشوندگی نسبتاً کمتری دارند.
باید توجه داشت که هیچ فرمول به خصوصی برای اندازهگیری نقدشوندگی وجود ندارد. با این حال سرمایه گذاران معمولاً از نسبتهای نقد شوندگی برای مقایسه نقدشوندگی دو سهم استفاده میکنند.
نقدشوندگی در حسابداری
در حسابداری برای یک نهاد، مثل شخص یا یک شرکت، نقد شوندگی معیاری از توانایی آنها در پرداخت بدهی ها با نزدیک شدن موعدشان است و این یعنی دسترسی به پول آنها وقتی نیاز باشد.
تعداد زیادی از نسبت ها وجود دارد که نقد شوندگی در حسابداری را اندازهگیری میکند و از لحاظ نوع تعریف با “دارایی های نقدشونده” متفاوت است.
در حسابداری، نقد شوندگی میزان سهولتی که شخص یا شرکت میتواند با دارایی های نقد شونده موجود تعهدات مالی خود را برآورده کند اندازهگیری مینماید.
فرمول محاسبه ضریب نقدشوندگی شرکت ها
تعداد سهام معامله شده طی سال
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ = ضریب نقد شوندگی
کل سهام منتشره شرکت
به این موضوع هم توجه داشته باشید که درمحاسبات رتبه نقد شوندگی، پارامترهای بسیاری مانند:
متوسط ارزش روز – دفعات معامله – تعداد خریدار و عوامل دیگر موثر هستند.
ویژگیهای نقدشوندگی بالا
- سهولت تسویه پذیری
- نقدشوندگی بدون ضرر و افت ارزش
- تبدیل دارایی به پول نقد در حداقل زمان ممکن
ویژگی های سهم هایی با نقدشوندگی بالا
- میزان داد و ستد سهام در تعاملات تالار بالا باشد.
- داد و ستد سهام در تلار معاملات متناوب باشد.
- میزان تاثیرگذاری شرکتی که سهام آن را خریداری نموده ایم بر کل بازار قابل توجه باشد.
- میزان سهام شناور آزاد در آن سهم بالا باشد.
- شرکت ارائه دهنده سهم اطلاعات مالی شفافی ارائه دهد.
نقدشوندگی بازار (Market liquidity)
اگر خریدوفروش سهام در بازار از حجم بالایی برخوردار باشد بهطوریکه معاملات سهام در بازار تحت سلطه فروشنده نباشد، قیمتی که فروشنده به ازای هر سهم پیشنهاد میدهد یا قیمتی که فروشنده مایل به قبول آن است تقریباً به هم نزدیک خواهند بود.
پس سرمایه گذاران مجبور نخواهند بود تا برای فروش سریع قید مقداری از پول خود را بزنند. وقتی اختلاف بین قیمت های پیشنهادی و درخواستی زیاد میشود، نقدشوندگی بازار از بین میرود. بازار املاک بهصورت ذاتی نسبت به بازار سهام نقدشوندگی پایینی دارد.
نقدشوندگی بازار اصطلاحی در علم اقتصاد و سرمایهگذاری است که به توانایی و میزان آمادگی تبدیل به وجه نقد شدن یک دارایی اطلاق میشود. آن دارایی که از نقدشوندگی بالایی برخوردار است به آسانی میتوان آن را در بازار فعال، معامله کرد و بر اساس قیمتهای رایج، آن را به پول نقد یا پول نقد را به آن تبدیل کرد.
رابطه نقدشوندگی و بازار کارا و ناکارا
تمام بازارهای دنیا نسبت به رخ دادن اتفاقات و انتشار اخبار مختلف، واکنش نشان میدهند. بازار کارا و ناکارا از معدود موضوعاتی است که در مورد آن اختلاف نظرات فراوانی وجود دارد. نقدشوندگی بازار تنها در همین مفاهیم ساده خلاصه نمیشود و با در کنار هم قرار گرفتن ویژگیهای متفاوتی از معاملات به وجود میآید.
موضوع نقدشوندگی که در این مقاله نقطه محوری توجه ماست، یکی از مهمترین عوامل کارا بودن یا نبودن بازارهای مالی است. بازارها با توجه به متغییرهایی مثل حجم سرمایه موجود در آنها، نوع معاملهگران که میتوانند حرفهای یا تازهکار باشند، شفافیت اطلاعات و همچنین ساختار خرد بازار، کارا یا ناکارا به حساب میآیند.
نظریه بازار کارا چیست؟
اصطلاح بازار کارا برای اولین بار توسط «فاما» به وجود آمد. در دهه ۶۰، با کشف تز «باشیلیه» توسط «ساموئلسون» یکی از برندگان جایزه نوبل، این مفهوم جان تازهای گرفت. «بازار کارا بازاری است که از هزاران خریدار، فروشنده و سوداگر حرفهای تشکیل شده است و کوچکترین اطلاعات در آن به هدر نمیرود»
زمانی که یک بازار نسبت به این پیشامدها فورا عکسالعمل نشان میدهد، بازار کارا خواهد بود. در این بازار، هیچ گونه فرصتی برای سو استفاده سفته بازان وجود نداشته و کسی نمیتواند با استفاده از اطلاعات خرید یا فروشی به نفع خود و به ضرر بازار انجام دهد.
از این مفهوم میتوان نتیجه گرفت، هر گونه اطلاعاتی که از طریق تحلیل اطلاعات و پیش بینی، در مورد آینده یک دارایی به دست بیاید، در همان لحظه روی قیمت اثر گذاشته و اجازه تحلیل به سرمایهگذاران نخواهد داد. زمانی که نقدشوندگی پایین میآید، حتی اگر اخبار منتشر شده مثبت ارزیابی شده باشند، بازار توان عکسالعمل سریع و به موقع را نداشته و منفی عمل خواهد کرد.
بازار ناکارا چیست؟
در بازارهای ناکارا نشت اطلاعاتی وجود دارد و عکسالعمل بازار نسبت به پیشامدها کند و ضعیف است. این گونه بازارها عرصه را به روی سفته بازان و سو استفادهگران باز میگذارد. تا آنها بتوانند به راحتی به اطلاعات درز کرده دست یافته، سریعا اقدام به خرید کرده و در زمان مناسب با قیمتی فرای ارزش دارایی خود را به فروش بگذارند.
ابزارهای مالی نقدشوندگی
در یک بازار کارا امکان نقدشوندگی همه انواع دارایی در کوتاه ترین زمان ممکن وجود دارد.
مهمترین ابزارهایی که نقدشوندگی از آن طریق صورت میگیرد به قرار زیر است:
- صرافی ها، بورس ها ( Specialist companies)
- معاملات اعتباری ( Margin trading)
- معاملات دوطرفه (Two side transactions)
نقدشوندگی در بورس اوراق بهادار
نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار به این معنی است که شما هر زمان که به پول خود نیاز داشتید بتوانید سهام خود را بفروشید و آن را به پول نقد تبدیل کنید. بورس اوراق بهادار جزء بازارهای نقدشونده محسوب می شود، اما در همین بازار که شرکت های متعددی فعالیت می کنند باید از میان آن ها سهام های نقدشونده را انتخاب کنیم.
در بورس اوراق بهادار به دلیل وجود دامنه نوسان قیمت در هنگام افزایش تقاضا و رشد قیمت سهام ممکن است سهام شرکت در وضعیت صف خرید قرار گیرد، یا در زمان افزایش عرضه و کاهش شدید قیمت سهام شرکت در وضعیت صف فروش قرار گیرد. میزان جابه جایی پول وضعیت نقدشوندگی سهام یک شرکت را مشخص می کند.
شما با بررسی میزان ارزش معاملات یک شرکت در دوره های زمانی مختلف، اعم از کوتاه مدت و بلند مدت می توانید نقدشوندگی سهام شرکت ها را مشخص کنید.
نتیجه گیری:
یک از گام های اولیه برای سرمایه گذاری در بازار بورس اوراق بهادار انتخاب سهام نقدشونده است. سهامداران باید به آن توجه نمایند تا کمتر درگیر صف خرید یا فروش شوند. زمانی که بازار ریزشی شدید را تجربه می کند و حد ضرر سهامدار فعال می شود بتواند در سریعترین زمان ممکن فروش انجام شود.
نحوه تشخیص میزان نقدشوندگی سهام
همانطور که گفتیم نقدشوندگی یکی از اساسیترین موضوعات در تصمیمگیری برای خرید سهام است؛ اما از چه طریق و چگونه تشخیص دهیم سهام مورد نظر تا چه میزان از خاصیت نقدشوندگی برخوردار است؟ آیا میتوانیم در مواقعی که به شدت نیازمند وجه نقد هستیم، دارایی خود را به پول نقد تبدیل کنیم؟
میتوانیم در زمان لزوم به سهولت برای سهام خود فروشنده پیدا کرده و از سهم خارج شویم؟
برای پی بردن به پاسخ یکایک این سوالات کافیست از طریق سایت www.tsetmc.com ، نماد سهم مورد نظرمان را باز کنیم. اولین نکتهای که باید در تابلو سهم به آن توجه داشته باشید گزینه «میانگین حجم ماه» است. بالا بودن عدد «میانگین حجم ماه» نشان دهنده بالا بودن تعداد تراکنشهای این سهم در ماه اخیر است.
علاوه بر بالا بودن «میانگین حجم ماه» شرایط خیلی بهتر خواهد شد، اگر عدد «حجم مبنا» نیز پایین باشد. معمولا شرکتهایی که حجم مبنای کمتری دارند، در زمانی که روند شرکت صعودی میشود، شتاب بیشتری خواهند گرفت. حجم مبنا در ایامی که روند شرکت نزولی است هم منطقیتر خواهد بود.
نحوه ثبت نام در سایت های مهم بورسی
مورد دیگری که باید در نظر گرفت «سهام شناور» یک شرکت هستند. اگر «سهام شناور» ۵% یا کمتر از این مقدار باشند، در زمان فروش کار را برای فروشنده راحتتر خواهند کرد. چرا که کمتر پیش میآید برای سهمی با «سهام شناور» بالا صف طولانی تشکیل شود. بازارگردان آخرین گزینه مهمی است که باید از حضور آن در شرکت مربوطه اطلاع داشته باشید.
شما میتوانید از طریق سایتwww.tse.ir ، لیست شرکتها را مشاهده کرده و با جستجوی نماد سهم و شرکت مورد نظرتان، از حضور بازارگردان با خبر شوید.
عوامل موثر بر نقدشوندگی سهام
نقدشوندگی سهام در گروی عوامل گوناگونی است که در ادامه سه عامل مهم را در قالب گزارش اطلاعات با ارزش، سهام شناور آزاد و عوامل داخلی شرکت توضیح میدهیم.
گزارش اطلاعات باارزش
به طور کلی گزارش یا افشای اطلاعات با ارزش جزو مواردی است که روی نقدشوندگی سهام تاثیر میگذارد. چون اطمینان سرمایهگذاران برای سنجش ریسک سیستماتیک و ریسک نقدشوندگی سهام و در پایان ریسک کل را افزایش میدهد. اگر اطلاعات مالی کیفیت چندانی نداشته باشند، نتیجه آن پایین آمدن تاثیر و کارآمدی عملیات تجاری، بالا رفتن انحرافهای طرفدارانه در گزارش سودآوری و ریسک اطلاعاتی سهامداران است.
بنابراین سودآوری شرکت روند پیوستهای نخواهد داشت. هنگامی یک شرکت اطلاعات با ارزشی را در اختیار سرمایهگذاران میگذارد، آنها به جریانات نقدی آن بیشتر اطمینان میکنند و تمایلشان برای خرید سهام شرکت مورد نظر بیشتر خواهد شد. به عبارت دیگر هرچه تعداد سرمایهگذاران و افراد معاملهگر بیشتر شود، نقدشوندگی سهم نیز بالاتر میرود.
تشخیص نقدشوندگی سهام
برای تشخیص نقدشوندگی سهام باید به مقدار ارزش معاملات سهام یک شرکت در بازههای زمانی گوناگون از جمله کوتاه مدت و بلند مدت دقت کنید و محاسبه مقدار جابهجایی پول شاخص خوبی برای نتیجهگیری است.
سهام شناور آزاد
براساس ماده ۱۷ آییننامه معاملات در شرکت بورس اوراق بهادار تهران
«سهم شناور آزاد هر شرکت، قسمتی از سهام آن شرکت است که صاحبان سهام برای عرضه و فروش آن آمادگی دارند و میخواهند با نگه نداشتن آن بخش از سهام، در مدیریت شرکت نقش نداشته باشند.»
یکی از راهکار بالا بردن نقدشوندگی سهام، افزایش درصد سهام شناور آزاد شرکتها است. اگر این نوع سهام بالا باشد، نه تنها نقدشوندگی بازار زیادتر میشود، بلکه نوسان قیمت و ریسک سرمایهگذاری کم و تقاضا زیاد میشود.
عوامل داخلی شرکت
بازار بورس بازدهی بالایی دارد و سرمایهگذاران به آن توجه خاصی میکنند، به همین علت توسعهیافتگی بازار بورس هر کشور جزو شاخصهای توسعهیافتگی آن است. سرمایهگذاران پس از ورود به بازار سرمایه شرایط برابری برای انتخاب و خرید سهام دارند، ولی انتخاب اکثر افراد سهام با نقدشوندگی بالا است.
یکی دیگر از موارد موثر روی نقدشوندگی عوامل داخلی شرکت است. تحقیقات نشان میدهد رابطه بین عوامل داخلی شرکت و فاصله قیمت پیشنهادی خرید و فروش و همچنین بین عوامل داخلی شرکت و نسبت عدم نقدشوندگی سهام، معنادار است. هر چه عوامل داخلی شرکت بهتر باشد، نقدیندگی سهام آن شرکت نیز وضعیت بهتری خواهد داشت.
ریسک نقدشوندگی (Liquidity Risk) چیست؟
ریسک نقدشوندگی (Liquidity Risk) به ریسکی اشاره میکند که علت آن پایین آمدن سطح معاملات یا تمایل افراد به خرید و فروش یک سهم است. به عبارت دیگر مالک آن سهم یا اوراق بهادار قادر نیست برای جلوگیری از ضرر بیشتر دارایی خود را به ارزش واقعی یا در سریعترین زمان ممکن بفروشد.
زمان بررسی ریسک نقدشوندگی باید دقت کنید، اگر تعداد سهام یا اندازه ناشر اوراق بهادار کوچکتر باشد، این ریسک بیشتر میشود. ریسک نقدشوندگی اغلب به واسطه ایجاد یک شکاف زیاد بین قیمت پیشنهادی برای خرید و فروش یا نوسانات شدید قیمت (به ویژه افت آن) نمایان میشود.
ضمانت نقدشوندگی چیست؟
ضمانت نقدشوندگی در واقع یک توافق بین صندوق سرمایهگذاری با یک موسسه مالی یا بانک است تا طرف دوم مسئولیت پرداخت وجوه نقد را در صورت ابطال واحدهای سرمایهگذاری به عهده بگیرد. ولی قابلیت نقدشوندگی به تدابیر مدیریتی، ارزشگذاری و فروش داراییهای صندوق از سوی مدیر صندوق بستگی دارد و اگر صحیح انجام شود، صندوق مشکلی به اسم تامین وجوه نقد نخواهد داشت. به عبارت دیگر، ضامن نقدشوندگی مانند یک امتیاز مثبت برای صندوق است، ولی نبود آن مشکل خاصی به وجود نمیآورد.
چگونه بهترین سهام برای خرید بلند مدت را انتخاب کنیم؟
شناسایی بهترین سهام برای خرید در بورس پیش شرط موفقیت در این بازار است.
شرایط داراییها و بدهیهای شرکت هدف
اولین مرحله در شناسایی سهام خوب بررسی وضعیت یک شرکت از نظر حقوق صاحبان سهام، بدهیها و داراییها است. بدون شک، شرایط مطلوبتر یک شرکت به معنای اطمینان بیشتر برای سرمایهگذاری است. برای این که درک کاملی از شرایط بدهی حقوق صاحبان سهام و وضعیت دارایی شرکت هدف به دست آورید، بهتر است ترازنامه آن را بررسی کنید.
مقدار سود نقدی هر سهم
یک سهم خوب، سهمی است که مقدار سودی که شرکت به آن اختصاص داده است مناسب و بالا باشد. البته نباید گول سهمهایی که ظاهر فریبنده دارند را بخورید.
ثبات روند سوددهی
یک سهم ممکن است ارزش خوبی برای خرید داشته باشد، ولی ثبات روند سوددهی شرکت است که باید خرید آن را تضمین کند. بنابراین، از شرکتهای با سودآوری مقطعی دوری کنید.
بررسی نسبت قیمت به درآمد سهم
یکی از عوامل مهم پیش از خرید هر سهم بررسی نسبت قیمت به درآمد آن است. این نسبت به شما نشان میدهد قیمت سهم شرکت، چند مرتبه بیشتر از میزان سود نقدی است که شرکت برای هر سهم خود در نظر گرفته است.
حوزه فعالیت شرکت
بهترین سهام برای خرید در بورس متعلق به شرکتی هستند که حوزه فعالیت آن شرایط مناسبی در زمان حال و آینده خواهد داشت. به عبارت دیگر آیا شرایط درونمرزی و برونمرزی روی این حوزه تاثیر مثبت یا منفی میگذارند.
قابلیت نقدشوندگی
بهترین سهام برای خرید بلند مدت، سهامی هستند که قابلیت نقدشوندگی آنها همیشه بالا است. در مورد این که کدام سهام نقدشوندگی بالایی دارند، همانظور که گفتیم مقدار بالای حجم معاملات روزانه، قابلیت نقدشوندگی سهام در بورس را بالا میبرد.
چه زمانی نقدشوندگی کاهش مییابد؟
زمانی که نقدشوندگی پایدار است، قابلیت پیش بینی قیمت و بازده وجود خواهد داشت. اما زمانی که قیمت سهام به راحتی با حجم کمی از معاملات دستخوش تغییرات زیادی میشود، کاهش یا عدم نقدشوندگی رخ خواهد داد. کاهش نقدشوندگی ممکن است اثر منفی زیادی بر ارزش سهام بگذارد.
خسارات کاهش نقدشوندگی در سراسر دنیا
اگر نگاهی به تحقیقات مختلف، در بازارهای دنیا بیندازیم، متوجه میزان حساس و اساسی بود ریسک نقدشوندگی خواهیم شد. بسیاری از بحرانهای شکل گرفته در اروپا و وجود ورشکستگیهای متعدد، به خاطر بحران نقدشوندگی است.
در سال ۱۹۹۳ بزرگترین صندوق هجینگ، به خاطر کاهش نقدشوندگی ورشکست کرد . شرکت بزرگ مشاوران سرمایهگذاری امرنز در سال ۲۰۰۶ علاوه بر این کاهش نقد شوندگی مسبب بحرانهای ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ در اغلب بانکهای جهان بود. با این حال، هنوز که هنوزه نقش نقدشوندگی و ریسک نقدشوندگی در بازارهای مالی به اندازه کافی جدی گرفته نمیشود و کمتر در تحقیقات آکادمیک مورد مطالعه و توجه قرار میگیرد.
خلق نقدینگی چیست؟
خلق نقدینگی جزو فعالیتهای تعریف شده بانکهاست. بیشتر پول موجود توسط بانکها به شکل سپرده خلق میشود. زمانی که بانکها وام میدهند در واقع در حال خلق پول هستند. پولی که بانک ایجاد میکند پول کاغذی نیست که نشان بانک مرکزی روی آن باشد.
پول سپردهای الکترونیکی است که زمانی که مانده حساب خود را در خودپرداز چک میکنید، بر صفحه پدیدار میشود. بانکها در فرایند حسابداری که هنگام ایجاد وام بوجود میآورند، پول خلق میکنند. این ارقام در واقع بدهی بانک به شماست. با استفاده از کارت بانکی یا خدمات اینترنتی بانکها میتوانید این پولها را همانند اسکناس خرج کنید.
پول چیست؟
پول در واقع هر دارایی است که با آن بتوان به آسانی کالاها و خدمات را خریداری کرد. در مکالمات روزمره، کلمه پول به معنی ثروت بکار میرود. ممکن است فردی از شما بپرسد که «ایلان ماسک» (Elon Musk) چقدر پول دارد و شما پاسخ میدهید در حدود ۱۰۵ هزار میلیون دلار. این عدد شامل ارزش سهام، اوراق بهادار، املاک و دیگر داراییهایی است که ماسک مالک آنهاست
شبه پول چیست؟
«شبه پول» (Near-money) به داراییهایی اشاره میکند که به صورت مستقیم به عنوان وسیله مبادله قابل استفاده و نقد نیستند اما میتوان آنها را به پول نقد یا سپردههای بانکی چک کشیدنی تبدیل کرد.
شبه پول شکلی از داراییهای پولی شماست که قدرت نقدشوندگی آن به اندازه پول نیست.
به بیان ساده هرگونه پولی که شما در بانک سپرده کردهاید، اما امکان برداشت از آن به زمان خاصی محدود شده شبهپول است.
نقدینگی و تاثیر آن در اقتصاد
تا اینجا مشخص است که هر چه پول در دست مردم بیشتر باشد سرعت انجام مبادلات تجاری افزایش پیدا میکند. از طرفی همیشه در جامعه مقدار مشخصی کالا و خدمات وجود دارد که مقدار پول در دست مردم باید با آن متناسب باشد.
اگر مقدار پول بیشتر از کالا و خدمات موجود باشد، مردم همان میزان محصول را باید با پول بیشتری خریداری کرده و قیمتها در جامعه بالا میرود و برعکس.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
