تفاوت سرمایه داری و سوسیالیسم
اصطلاحات سرمایه داری و سوسیالیسم هر دو برای توصیف نظام های اقتصادی و سیاسی به کار می روند. در سطح نظری، هر دوی این اصطلاحات مکاتب خاصی از تفکر اقتصادی را نیز توصیف می کنند. یکی از اساسیترین تفاوتهای بین نظام سرمایهداری و سوسیالیسم در حوزه مداخله دولت در اقتصاد نهفته است.
مدل اقتصادی سرمایه داری بر شرایط بازار آزاد برای خلق ثروت متکی است. تولید کالا و خدمات بر اساس عرضه و تقاضا در بازار عمومی است. از این ساختار اقتصادی به عنوان اقتصاد بازار یاد می شود. در یک مدل اقتصادی سوسیالیستی، تولید کالاها و خدمات یا به طور جزئی یا کامل توسط دولت تنظیم می شود. از این به عنوان برنامه ریزی مرکزی یاد می شود و ساختار اقتصادی ایجاد شده به عنوان اقتصاد برنامه ریزی شده یا اقتصاد دستوری شناخته می شود.
به طور خلاصه:
- مدل اقتصادی سرمایه داری بر شرایط بازار آزاد برای خلق ثروت متکی است. تولید کالا و خدمات بر اساس عرضه و تقاضا در بازار عمومی است.
- در یک مدل اقتصادی سوسیالیستی، تولید کالاها و خدمات یا به طور جزئی یا کامل توسط دولت تنظیم می شود. از این به عنوان برنامه ریزی مرکزی یاد می شود و ساختار اقتصادی ایجاد شده به عنوان اقتصاد برنامه ریزی شده یا اقتصاد دستوری شناخته می شود.
- اکثر کشورها دارای اقتصادهای مختلط هستند و در طیفی بین سرمایه داری خالص و سوسیالیسم خالص قرار می گیرند.
سرمایه داری چیست؟
سرمایه داری یک سیستم اقتصادی است که در آن افراد یا شرکت های خصوصی مالک و اداره منابع و ابزار تولید هستند. مالکان در اقتصاد در مورد چگونگی استفاده از منابع تصمیم می گیرند، در حالی که قیمت کالاها و خدمات توسط رقابت در اقتصاد بازار آزاد تعیین می شود.
برخلاف اقتصاد سوسیالیستی، دولت حداقل کنترلی را بر آنچه شرکتهای خصوصی تولید میکنند، زمان تولید محصول و مقدار تولید اعمال میکند. تنها نقشی که دولت در بازار سرمایهداری ایفا میکند، اجرای قوانین و مقررات با هدف ایجاد زمینههای بازی برابر برای فعالیتهای تجاری است.
سرمایه داری چگونه کار می کند؟
شرکت های خصوصی مالک ابزار تولید هستند و آنها را برای کسب سود به کار می برند. آنها در تولید کالاهایی که در بازار با قیمتی بالاتر از هزینه تولید فروخته می شوند، متحمل هزینه می شوند. سودی که از کسب و کار به دست میآورند به آنها اجازه میدهد مواد خام جدید بخرند، هزینههای عملیاتی و حقوق بپردازند و همچنان مقداری از درآمد را برای سرمایهگذاری مجدد و توسعه حفظ کنند.
برای شرکتهای بزرگ، مدیریت نقش بزرگتری را در به حداکثر رساندن ارزش سهامداران با سرمایهگذاری در پرتفویهایی بر عهده میگیرد که بازدهی بالایی از سرمایهگذاریهایشان برای سرمایهگذاران به همراه دارد. با شرکتها در اقتصادهای سرمایهداری نیز مانند افراد رفتار میشود و میتوانند مانند افراد فعالیتهای مشابهی مانند تجارت و شکایت را انجام دهند. همچنین، سرمایهداری به کسبوکارها انگیزه بیشتری میدهد تا سخت کار کنند، زیرا از تمام سود و ثروتی که از اقتصاد به دست میآورند، لذت میبرند.
مزایا
- مصرف کنندگان از انتخاب گسترده تری از محصولات و خدمات برخوردار هستند زیرا این سیستم به شرکت ها اجازه می دهد تا با سایر شرکت ها در اقتصاد رقابت کنند.
- به کسبوکارها انگیزه بیشتری برای سختکوشی داده میشود، زیرا آنها میتوانند از سودی که با تعیین ابزار تولید به دست میآورند، لذت ببرند.
- کارایی بازار بیشتر می شود زیرا کسب و کارها تشویق می شوند تا راه های نوآورانه ای برای کاهش هزینه ها پیدا کنند و در عین حال کیفیت محصولات را حفظ کنند.
معایب
- تمایز طبقاتی بین فقیر و غنی ثروتمندان از بیشتر سود حاصل از کسب و کار لذت می برند در حالی که فقرا در ازای کار برای ثروتمندان حقوق و دستمزد دریافت می کنند.
- این به شرکت ها اجازه می دهد تا در عرضه محصولات یا خدمات انحصاری ایجاد کنند. انحصارها می توانند با اعمال قیمت های بالاتر به هزینه مصرف کننده از قدرت خود سوء استفاده کنند.
سوسیالیسم چیست؟
در اقتصادهای سوسیالیستی، دولت مالک و مدیریت منابع اقتصادی مانند پول و سایر اشکال سرمایه است. شهروندان کشور برای تولید ثروت کار می کنند که سپس بین همه توزیع می شود. مشخصه آن خودگردانی کارگر بر ابزار تولید است و بر این فرض استوار است که آنچه برای یک شهروند خوب است برای همه آنها خوب است.
هر چیزی که مردم تولید می کنند یک محصول اجتماعی است و بین همه شهروندانی که در فرآیند تولید مشارکت داشتند توزیع می شود. دولت سیستم های آموزشی و مراقبت های بهداشتی را مدیریت می کند و شهروندان هزینه منابع را از طریق مالیات های بالاتر پرداخت می کنند.
سوسیالیسم چگونه کار می کند؟
اقتصاد سوسیالیستی تضمین می کند که نیازهای اساسی مردم برآورده شود. نیازهای اساسی شامل مواردی مانند سرپناه، آموزش، مراقبت های بهداشتی، امنیت اقتصادی و غیره است. دولت مدیریت استفاده از منابع و تولید محصولات یا خدمات مورد نیاز مردم را بر عهده دارد که از آن به عنوان برنامه ریزی مرکزی یاد می شود.
با وجود اینکه به جمعیت تحت سوسیالیسم رسیدگی می شود، اما با کاستی هایی همراه است. به عنوان مثال، کارگران انگیزه های کمی برای کار سخت برای تولید درآمد و ثروت بیشتر می بینند.
همچنین، وقتی دولت ثروت را بین همه تقسیم میکند، شهروندانی که تلاش بیشتری برای فرآیند تولید میکنند احساس کمتری نسبت به درآمدی که تولید میکنند، دارند. با نگاهی به نظام های سوسیالیسم در مقابل سرمایه داری در سراسر جهان، نمونه هایی از اقتصادهای سوسیالیستی شامل جمهوری خلق چین، کره شمالی و ویتنام هستند.
مزایا
- دولت با شهروندان به عنوان یکسان رفتار می کند و ثروت تولید شده توسط کارکنان به طور مساوی بین همه توزیع می شود.
- دولت ابزارهای تولید را مدیریت می کند که تضمین می کند عادلانه در استفاده و توزیع منابع وجود دارد. بنگاه های خصوصی مجاز به بهره برداری از وسایل تولید برای منافع شخصی خود نیستند.
- این تمایز طبقاتی بین فقرا و ثروتمندان را کاهش می دهد زیرا ثروت بین همه تقسیم می شود.
معایب
- مالکیت دولتی بر منابع منجر به ناکارآمدی می شود، زیرا کارگران انگیزه ای برای کار سخت و کاهش هزینه های تولید ندارند.
جدول مقایسه سرمایه داری و سوسیالیسم
| نظام سرمایه داری | سوسیالیسم | |
|---|---|---|
| عناصر کلیدی | رقابت برای مالکیت سرمایه، فعالیت اقتصادی را به حرکت در می آورد و یک سیستم قیمتی ایجاد می کند که تخصیص منابع را تعیین می کند. سود دوباره در اقتصاد سرمایه گذاری می شود. «تولید برای سود»: کالاها و خدمات مفید محصول جانبی دنبال کردن سود هستند. | محاسبه در نوع، مالکیت جمعی، مالکیت مشترک تعاونی، دموکراسی اقتصادی برنامه ریزی اقتصادی، فرصت برابر، انجمن آزاد، دموکراسی صنعتی، مدل ورودی- ستانده، بین المللی گرایی، کوپن کار، تعادل مواد. |
| ایده ها | Laissez-faire به معنای “اجازه دادن به آن” است. مخالف مداخله دولت در اقتصاد است، زیرا سرمایه داران معتقدند که ناکارآمدی ایجاد می کند. بازار آزاد بهترین نتیجه اقتصادی را برای جامعه ایجاد می کند. دولت نباید برنده و بازنده را انتخاب کند. | همه افراد باید به اقلام اساسی مصرف و کالاهای عمومی دسترسی داشته باشند تا امکان خودشکوفایی را فراهم کنند. صنایع بزرگ یک تلاش جمعی هستند و بنابراین بازده حاصل از این صنایع باید به نفع کل جامعه باشد. |
| نظام سیاسی | می تواند با انواع نظام های سیاسی از جمله دیکتاتوری، جمهوری دموکراتیک ، آنارشیسم و دموکراسی مستقیم همزیستی کند. اکثر سرمایه داران طرفدار یک جمهوری دموکراتیک هستند. | می تواند با نظام های سیاسی مختلف همزیستی کند. اکثر سوسیالیست ها طرفدار دموکراسی مشارکتی ، برخی (سوسیال دمکرات ها) از دموکراسی پارلمانی و مارکسیست-لنینیست ها از “سانترالیسم دموکراتیک” دفاع می کنند. |
| طرفداران کلیدی | ریچارد کانتیلون، آدام اسمیت، دیوید ریکاردو، فردریک باستیا، لودویگ فون میزس، فردریش آ. هایک، موری ان. روثبارد، آین رند، میلتون فریدمن. | چارلز هال، فرانسوا نوئل بابوف، هانری دو سن سیمون، رابرت اوون، چارلز فوریه، لوئیس آگوست بلانکی، ویلیام تامپسون، توماس هاجسکین، پیر جوزف پرودون، لوئی بلان، موزس هس، کارل مارکس، فردریش انگلس، میخائیل بوکین. |
| ساختار اجتماعی | طبقات بر اساس رابطهشان با سرمایه وجود دارند: سرمایهداران سهامی از ابزار تولید دارند و درآمد خود را از این طریق به دست میآورند در حالی که طبقه کارگر به دستمزد یا حقوق وابسته است. تحرک زیاد بین کلاس ها | تفاوت های طبقاتی کم شده است. موقعیت بیشتر از تمایزات سیاسی ناشی می شود تا تمایزات طبقاتی. مقداری تحرک |
| دین | آزادی مذهب. | آزادی مذهب، اما معمولاً سکولاریسم را ترویج می کند. |
| فلسفه | سرمایه (یا «وسایل تولید») به منظور ایجاد سود برای مالکان یا سهامداران خصوصی، تحت مالکیت، بهره برداری و معامله است. تاکید بر سود فردی به جای کارگران یا جامعه به عنوان یک کل. محدودیتی برای اینکه چه کسی ممکن است صاحب سرمایه باشد وجود ندارد. | از هرکس به اندازه توانش، به هرکس به اندازه سهمش. تاکید بر توزیع سود بین جامعه یا نیروی کار برای تکمیل دستمزد/حقوق فردی. |
| سیستم اقتصادی | اقتصاد مبتنی بر بازار همراه با مالکیت خصوصی یا شرکتی ابزار تولید. کالاها و خدمات برای کسب سود تولید می شوند و این سود مجدداً در اقتصاد سرمایه گذاری می شود تا رشد اقتصادی را تقویت کند. | ابزار تولید در مالکیت شرکت های دولتی یا تعاونی ها است و افراد بر اساس اصل مشارکت فردی غرامت دریافت می کنند. تولید ممکن است به طور متفاوتی از طریق برنامه ریزی اقتصادی یا بازار هماهنگ شود. |
| تعریف | تئوری یا سیستم سازمان اجتماعی مبتنی بر بازار آزاد و خصوصی سازی که در آن مالکیت به افراد منتسب می شود. مالکیت مشترک داوطلبانه نیز مجاز است. | تئوری یا سیستمی از سازمان اجتماعی مبتنی بر داشتن بیشتر دارایی های مشترک، با مالکیت واقعی که به کارگران نسبت داده می شود. |
| تبعیض | دولت بر اساس نژاد، رنگ، یا سایر طبقه بندی های دلخواه تبعیض قائل نمی شود. در سرمایه داری دولتی (برخلاف سرمایه داری بازار آزاد)، دولت ممکن است سیاست هایی داشته باشد که عمداً یا ناخواسته طبقه سرمایه دار را بر کارگران ترجیح دهد. | مردم برابر تلقی می شوند; قوانین در مواقع ضروری برای محافظت از مردم در برابر تبعیض وضع می شود. مهاجرت اغلب به شدت کنترل می شود. |
| هماهنگی اقتصادی | برای تعیین تصمیمات سرمایه گذاری، تولید و توزیع اساساً به بازارها متکی است. بازارها ممکن است بازارهای آزاد، بازارهای تنظیم شده باشند، یا ممکن است با درجه ای از برنامه ریزی اقتصادی یا برنامه ریزی دولتی در شرکت های خصوصی ترکیب شوند. | سوسیالیسم برنامه ریزی شده اساساً بر برنامه ریزی برای تعیین تصمیمات سرمایه گذاری و تولید متکی است. برنامه ریزی ممکن است متمرکز یا غیر متمرکز باشد. سوسیالیسم بازار برای تخصیص سرمایه به شرکت های اجتماعی مختلف بر بازارها متکی است. |
| انتخاب آزاد | همه افراد برای خودشان تصمیم می گیرند. مردم بهترین تصمیم را خواهند گرفت زیرا باید با عواقب اعمال خود زندگی کنند. آزادی انتخاب به مصرف کنندگان اجازه می دهد تا اقتصاد را پیش ببرند. | مذهب، شغل و ازدواج به خود فرد بستگی دارد. آموزش اجباری. دسترسی رایگان و برابر به مراقبتهای بهداشتی و آموزش ارائه شده از طریق یک سیستم اجتماعی که توسط مالیات تامین میشود. تصمیمات تولید بیشتر بر اساس تصمیم دولت است تا تقاضای مصرف کننده. |
| جنبش های سیاسی | لیبرالیسم کلاسیک، لیبرالیسم سوسیال، لیبرتارینیسم، نئولیبرالیسم، سوسیال دموکراسی مدرن و آنارکو سرمایه داری. | سوسیالیسم دموکراتیک، کمونیسم ، سوسیالیسم آزادیخواه، آنارشیسم اجتماعی و سندیکالیسم. |
| ساختار مالکیت | ابزارهای تولید در مالکیت خصوصی هستند و برای سود خصوصی کار می کنند. این امر باعث ایجاد انگیزه برای تولیدکنندگان برای مشارکت در فعالیت های اقتصادی می شود. شرکت ها می توانند متعلق به افراد، تعاونی های کارگری یا سهامداران باشند. | ابزار تولید دارای مالکیت اجتماعی هستند و ارزش اضافی تولید شده یا به کل جامعه (در مدلهای مالکیت عمومی) یا به همه کارکنان – اعضای شرکت (در مدلهای مالکیت تعاونی) تعلق میگیرد. |
| ملک شخصی | مالکیت خصوصی در سرمایه و سایر کالاها شکل غالب مالکیت است. اموال عمومی و اموال دولتی نقش ثانویه ای دارند و ممکن است مقداری مالکیت جمعی نیز در اقتصاد وجود داشته باشد. | دو نوع اموال: اموال شخصی مانند خانه، لباس و غیره متعلق به فرد است. اموال عمومی شامل کارخانه ها و وسایل تولیدی است که در اختیار دولت است اما با کنترل کارگران. |
| مثال ها | اقتصاد جهانی مدرن عمدتاً بر اساس اصول سرمایه داری عمل می کند. بریتانیا، ایالات متحده و هنگ کنگ عمدتاً سرمایه داری هستند. سنگاپور نمونه ای از سرمایه داری دولتی است. | اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی (اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی): اگرچه طبقه بندی واقعی نظام اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی مورد مناقشه است، اما اغلب به عنوان نوعی از سوسیالیسم با برنامه ریزی متمرکز در نظر گرفته می شود. |
| نمایی از جنگ | جنگ، اگرچه برای صنایع منتخب خوب است، اما برای کل اقتصاد بد است. به طور بیهوده منابع را از تولید چیزی که استاندارد زندگی مصرف کنندگان را بالا می برد (یعنی آنچه مورد تقاضای مصرف کنندگان است) به سمت تخریب منحرف می کند. | نظرات از جنگ (چارلز ادوارد راسل، آلن ال. بنسون) تا ضد جنگ (یوجین وی. دبز، نورمن توماس) متغیر است. سوسیالیست ها تمایل دارند با کینزی ها موافق باشند که جنگ با تحریک تولید برای اقتصاد خوب است. |
| تغییرات | سرمایه داری بازار آزاد (همچنین به عنوان سرمایه داری laissez-faire شناخته می شود)، سرمایه داری دولتی (همچنین به عنوان نئومرکانتیلیسم نیز شناخته می شود). | سوسیالیسم بازار، کمونیسم ، سوسیالیسم دولتی، آنارشیسم اجتماعی. |
| راه تغییر | تغییر سریع در سیستم در تئوری، تقاضای مصرف کننده چیزی است که انتخاب های تولید را هدایت می کند. دولت می تواند قوانین رفتار و/یا شیوه های تجاری را از طریق مقررات یا سهولت مقررات تغییر دهد. | کارگران در یک دولت سوسیالیستی عامل اسمی تغییر هستند تا هر بازار یا تمایلی از سوی مصرف کنندگان. تغییر توسط دولت به نمایندگی از کارگران می تواند سریع یا آهسته باشد، بسته به تغییر در ایدئولوژی یا حتی هوس. |
| ابزار کنترل | سرمایه داری «جامعه قراردادی» را در مقابل «جامعه وضعیت» ترویج می کند. تصمیمات تولید توسط تقاضای مصرف کننده هدایت می شود و تخصیص منابع توسط یک سیستم قیمت ناشی از رقابت برای سود هدایت می شود. | استفاده از دولت |
| قدیمی ترین بقایای | ایده های تجارت، خرید، فروش و مانند آن از زمان تمدن وجود داشته است. سرمایه داری بازار آزاد یا lasseiz-faire در قرن هجدهم توسط جان لاک و آدام اسمیت با هدف جایگزینی برای فئودالیسم به جهان آورده شد. | در سال ۱۵۱۶، توماس مور در “آرمان شهر” در مورد جامعه ای می نویسد که حول مالکیت مشترک مالکیت است. در سال ۱۷۷۶، آدام اسمیت از نظریه ارزش کار حمایت کرد و دیدگاه قبلی کانتیلونی را نادیده گرفت که قیمت ها از عرضه و تقاضا ناشی می شوند. |
| نمایی از جهان | سرمایه داران جوامع سرمایه داری و مبتنی بر بازار را به عنوان چراغ های آزادی می بینند و به خود می بالند که اجازه آزادی های اجتماعی و اقتصادی را می دهند که در کمونیسم و فاشیسم تجربه نشده است. تمرکز بر فردگرایی در مقابل ناسیونالیسم است. | سوسیالیسم جنبش کارگری و طبقه متوسط است، همه برای یک هدف دموکراتیک مشترک. |
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.
